De consumptie problematiek

Karper te koop op de plaatselijke markt, leeggeviste wateren door Oost-Europeanen, acties tegen de beroepsvisserij en aanklachten tegen Oostblokkers. Momenteel dekt bovenstaande zin in grote mate de problematiek die we anno 2013 kennen. Nederland is een land van culturen. Van de bijna 17 miljoen mensen die in ons kikkerlandje wonen, zijn er meer dan 3,3 miljoen van buitenlandse afkomst. Tel hierbij op dat deze mensen uit minstens 160 landen komen en je begrijpt dat normen, waarden en cultuur binnen onze samenleving enorm verschillen. In dit artikel gaan we kijken naar enkele bewegingen die we kunnen waarnemen hedendag. Veranderd de karper van sportvis naar consumptievis in ons land of is karper dit altijd al geweest?
 


De karper als kerstmaaltijd

In juli 2010 plaatste ik het opmerkelijke en onsmakelijke artikel van de site Stamppot Europa welke ging over de historie van karper als consumptievis. Dit artikel ging voornamelijk in op de karper als heilig zoetwatervarken en de redenen waarom deze vissoort zo hoog aangeschreven staat bij Oost-Europeanen. Zoals we allen weten, is karper een delicatesse in deze landen en wordt onze geliefde vis zelfs verkozen boven kalkoen op kerstavond. In Christelijke kringen heeft vis in het algemeen, een religieuze betekenis. Op Vastenavonden wordt daarom vis gegeten. Kerst is een van de Vastenavonden en vaak wordt voor karper gekozen. Karper is gemakkelijk te kweken, er zit er veel 'vlees' aan en karper is het hele jaar verkrijgbaar. Hierdoor is de prijs voor karper ook een stuk betaalbaarder waardoor de keuze snel gemaakt is.
 


Kerst in Tjechie
 

Oost-Europeanen

Sinds het artikel van Stamppot Europa zijn we 3 jaar verder en lijkt het er op dat het leegvissen van onze wateren alleen maar is toegenomen. Ondanks dat vissers en BOA's steeds alerter zijn, steeds meer hengelsportverenigingen een Catch & Release hanteren en er steeds meer informatie verkrijgbaar is voor Oost-Europeanen omtrent de Nederlandse visreglementen, lijkt het erop dat er nog steeds volop wordt gestroopt. Ook andere problemen doen zich voor als afvalbergen langs de waterkant, diefstal van materiaal en overdadig alcoholgebruik met daarbij geweld. Natuurlijk zijn daar lang niet altijd Oost-Europeanen de oorzaak van. Ook vissers met een Nederlands paspoort maken er vaak zat een zooitje van. Toch lijkt het in de regel erop dat Oost-Europeanen vaak alle regels aan hun laars lappen. Wellicht ook doordat ze de regels niet kunnen/willen lezen of begrijpen.
 


Het stropen door Oost-Europeanen loopt de spuigaten uit
 

Aziaten

Niet alleen mensen uit Oost-Europa zijn vervende karperliefhebbers. Ook Aziaten zijn grote liefhebbers van karperachtige. Ondanks dat ze zich gelukkig niet massaal storten op de Nederlandse wateren, consumeren ze in eigen land veel karperachtige. Velen rivieren en meren worden op het Aziatische continent leeggevist door middel van netten, explosieven en door middel van elektriciteit. Vissoorten als de Giant Siamese Carp, de grootste karperachtige ter wereld, worden bedreigd en staat op de wereldlijst van beschermde diersoorten. Het vangen van karper heeft als doel om magen te vullen en niet om sportvissers te verwennen. De motieven zijn anders. Naast de Oost-Europeanen zijn er dus nog veel meer bevolkingsgroepen waarbij karper als consumptievis heel normaal is.
 


Giant Siamese Carp. Door uitsterving bedreigd door overconsumptie
 

Karper op de plaatselijke markt

Het is de vraag of we het andere 'Nederlandse' culturen kwalijk kunnen nemen dat ze karper consumeren. Er bestaan niet echt meer Nederlandse normen en waarden om nog maar over cultuur te spreken. Een harde zin maar gezien wij een multi-culturele samenleving zijn, bestaat onze cultuur uit enorm veel culturen die we zouden moeten respecteren. Als we kijken naar de Nederlandse cultuur kunnen we ook vragen stellen. Hebben we niet allemaal meegewerkt aan het leegvissen van het IJsselmeer, het massaal consumeren van paling en snoekbaars en daarmee de levendige handel in zoetwatervis? Karperconsumptie is wellicht een groter probleem dan we denken. Het is alleen de vraag of we buitenlandse culturen en gewoontes mogen bekritiseren als we zelf ook massaal snoekbaars en paling hebben weggevangen uit onze wateren. Gaat hier niet een 'de pot verwijt de ketel' op enkel en alleen omdat wij toevallig karper niet meer als consumptievis zien?
 


Schub- en spiegelkarper op de plaatselijke markt (bron foto: Karperbeheer.nl)


Daarnaast leert de geschiedenis ons ook een wijze les. In de 17e eeuw werd in Nederland door de beroepsvisserij al karper gevangen en verhandeld bij de monding van de IJssel. Ook de beroepsvisserij op karper in de brakke polders komt van oudsher voor. Daarnaast hebben we nog de uitzettingen in de 19e eeuw van edelkarper en geloof mij, die waren niet voor sportvissers maar voor de beroepsvisserij! Rond de jaren '50 van vorige eeuw werd er massaal op karper gevist door de beroepsvisserij. In 1952 was er zelfs een Rijkspootvisfonds voor het financieren van karperuitzettingen op de grote meren voor de consumptie. Rond 1950 werd er door de beroepsvisserij maar liefs 50.000 kilo karper per jaar gevangen en verhandeld. Let op mensen, dit is allemaal gewoon in Nederland! Het is dat de Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij, het oude Sportvisserij Nederland, in 1955 de belangen ging behartigen voor de sportvisser. Niet dat er op korte termijn veel veranderde. Er veranderde pas echt veel toen in 1970 een splitsing van het visrecht plaatsvond en de beroepsvisserij bijna alleen nog aalvisrecht had op sommige wateren na. De karperconsumptie nam in de jaren '50 verder in Nederland met sneltreinvaart af wat uiteindelijk zeer gunstig was voor ons karpervissers.
 


Polderkarper op de Albert-Cuyp markt in Amsterdam (bron foto: Karperbeheer.nl)
 

Belgische Problematiek

Niet alleen in Nederland is het een nationaal probleem. Ook in België worden massaal visvijvers leeggestroopt waarbij de karper de grootste target is. In Belgie wordt flink aan de weg getimmerd om het illegaal wegvissen van onze geliefde geschubden tegen te gaan. Van speciale meldpunt sites tot een nationaal telefoonnummer. In de Gazet van Antwerpen was op 3 september dit jaar zelfs een krantenkop te lezen met daarop de tekst 'Vissers klagen Oostblokkers aan'. In dit artikel ging het over de problematiek rondom het plaatsje Niel en de acties die het VBK in gang zet om dit probleem te bestrijden. 
 


De Gazet van Antwerpen van 3 september 2013
 

De Nederlandse beroepsvisserij

Indirect aan deze kwestie maar misschien in de toekomst een groot probleem, is het wegvangen van Nederlandse karper op de grote meren. De beroepsvisserij op de Nederlandse binnenwateren ligt al jaren op zijn gat. De consumptievis is in steeds mindere getale aanwezig. Enerzijds door het wegvissen. Anderzijds door de aalscholverproblematiek welke in Nederland welke problematisch is voor jonge aanwas.(aldus een bevriende beroepsvisser) Toch zijn er beroepsvissers die schubvisrechten hebben en dus ook (levende) karper mogen wegvangen en verhandelen. Deze karper is voornamelijk bestemd voor (Belgische) betaalwateren. Toch zal ongetwijfeld ook karper (illegaal) op de markt verhandeld worden voor consumptie en te koop aangeboden worden aan iedereen die eens karper wilt proberen. Naarmate de vraag naar karper groeit, zal ook de handel dat doen. Als er echt geen geld meer te verdienen is voor de beroepsvisserij, dan zullen ze alternatieven moeten zoeken en dan kan karper wel eens een lucratieve handel worden. Dit geldt niet alleen voor de karper als consumptievis. Zo zagen we tussen 1995 en 2005 al een grote stijging van de handel in levende grote karper. Dit ging gepaard met de opkomst van betaalwateren. De link kunnen jullie zelf leggen. 
 


Acties van de KSN tegen de beroepsvisserij
 

Culinair Nederland

De reden voor bovenstaande is dat het lijkt alsof we aan het begin staan van de karper als consumptievis in Nederland. Nu zit hier die nuance dat we 60 jaar geleden ook al karper aten. Toch zijn er enkele aanwijzingen te vinden hedendag waar we scherp op moeten zijn. Buiten het feit dat we alleen op Smulweb.nl al 107 recepten kunnen vinden voor het bereiden van karper, er nog geen landelijk verbod is op het meenemen van karper en er op de plaatselijke markt  karper wordt aangeboden, kunnen we ook in de media artikelen lezen waarin karper als delicatesse wordt aangemerkt. Een recent voorbeeld is de Lux bijlage van het NRC van zaterdag 31 augustus 2013. Hierin schrijft Marjoleine de Vos in het artikel 'Word vrienden met een sportvisser' over de velen zoetwaterdelicatesses die ons land rijk is waaronder karper, zeelt, snoek en baars. In het artikel wordt doodleuk gesproken over bereidingswijzes en de manier om het grat door middel van zuur te neutraliseren. Ze raadt aan om ook eens de vishandelaar te vragen naar snoekbaars en karper. Tenslotte raadt ze aan om de culinaire gids te kopen van Hanneke Videler genaamd Zoetwatervis. “Een handige gids vol tips om zoetwatervis te bereiden”, aldus haar.
 


Het artikel van Marjolijne de Vos in NRC Lux
 

Enkele feiten op een rijtje


Uit bovenstaande kunnen we een aantal aspecten halen die deze kwestie erg moeilijk maken. Nederland is een land met velen culturen. Culturen waarbinnen het consumeren van karper de normaalste zaak van de wereld is. Ook binnen de 'Nederlandse' cultuur is het eten van paling en snoekbaars de normaalste zaak van de wereld. We zien alleen karper niet meer zozeer als een consumptievis waar andere culturen, denk aan die Oost-Europeanen en Aziaten, dat wel zien. Gevolg van de grote trek van Oost-Europeanen naar Nederland, is het wegvangen van onze geschubden. Een zaak die in Oost-Europa heel normaal is. 
 


De beroepsvisserij belemmert de paai van karper. (Bron foto: Totalfishing.nl)


Doordat we steeds meer culturen kennen in Nederland, begon een aantal jaar geleden al de verkoop van schubkarper op de plaatselijke grote markten.Hierbij de kanttekening dat de verkoop van karper er al eeuwen is geweest in Nederland. Met de problematiek rondom de binnenlandse beroepsvisserij, wordt onder andere karper weggevangen voor betaalwateren en ongetwijfeld ook voor consumptie. Het is de vraag wat dit voor de toekomst betekent als er helemaal geen brood meer te verdienen is voor de beroepsvissers. Iets wat indirect daarmee in gevaar komt, zijn de velen uitzettingen (SKP's oa) die voor niets zijn geweest als karperconsumptie hot business mag worden. Tel hierbij ook nog het gegeven op dat karper van nature zich niet goed voortplant in veel Nederlandse wateren en de 'wilde' karperstand zonder uitzettingen niet heel stabiel te noemen is. 
 


Stroperij is een nationaal probleem geworden wat ook in Den Haag wordt besproken


Als laatste kunnen we de Nederlandse media opmerken die steeds vaker publicaties doen over het eten van karper. Ondanks dat de vraag naar karper nu niet direct enorm zal stijgen, de gemiddelde Nederlander gaat nu eenmaal niet zijn avondeten bij elkaar hengelen, is het feit alleen al dat er over wordt gesproken, verontrustend te noemen. Mocht er meer op karper worden gevist voor de consumptie, dan is het feit dat de karper in Nederland geen beschermde status geniet, problematisch te noemen. Hierbij moet opgemerkt worden dat veel verenigingswateren tegenwoordig wel een Catch & Release beleid hanteren. 
 


107 recepten voor karper op Smulweb.nl
 

Mogelijke oplossingen

Nu lijken bovenstaande aspecten nog niet heel schokkend. Nederland is een land boordevol met water en daarmee karper. Toch moeten we bewust blijven op bovenstaande zaken en zouden we zelfs enkele problemen kunnen elimineren met regelgeving. Een landelijk verbod op het doden en/of meenemen van zowel ondermaatse als bovenmaatse karper zou een begin zijn. Houdt je je  niet aan deze regel, dan moet een gepaste straf gedefinieerd zijn. Het afkopen van de schubvisrechten van de beroepsvisserij door sportvisverenigingen is een 2e optie ondanks dat dit al in het verleden is gebeurt door meerdere verenigingen.Een landelijk verbod om karper aan te bieden op de markt, zou het helemaal afmaken. Een minder drastische maatregel is om duurzame karper aan te bieden voor consumptie. Gelukkig is de karper die op markten wordt aangeboden, als het goed is, al duurzaam verkregen. Hier zal controle een belangrijk middel zijn om ervoor te zorg dragen dat dit geen IJsselmeer vis wordt.  
 


Laten we dit soort taferelen alsjeblieft voorkomen


Welke weg ook wordt bewandeld, we moeten zorg dragen voor onze geliefde sportvis. Laten we er met zijn allen scherp op blijven dan karper niet in de pan beland. Durf erover te spreken op vergaderingen van visverenigingen en zet je in voor verenigingen als Karper Sportvisserij Nederland, Sportvisserij Nederland of Karperbeheer. Samen staan we immers sterk! We staan aan het begin van een wellicht opkomende dreiging. Laten we proberen de problematiek voor te zijn! Als laatste wil ik er nog op attenderen dat visstroperij gemeld kan worden. Dit kan via het AID, Meldpunt Visstroperij. Jouw hulp kan helpen!

 

Advertentie
Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.