EHBVO: Zonverbranding

Bron foto header: Free Images - Andreas Krappwe

Waar de echte diehard karpervissers het liefste een stormachtige zuidwester waarderen met schuimkoppen van decimeters hoog en een tikkie regen, zo hebben die lome zonnige dagen ook zijn charme. Juist die ochtendgloren of de laatste uurtjes voor zonsondergang zijn een heerlijk moment om de karper aan de oppervlakte te belagen. Toch is de zon een sluikmoordenaar in zijn eenvoud. Onopgemerkt kun je met een paar uurtjes struinen je toch lelijk verbranden en heb je, velen uren nadat je bent gestopt met vissen, nog die onplezierige geïrriteerde huid als herinnering  In deze nieuwe editie van Eerste Hulp Bij Vissers Ongelukken geven we je tips en trics om jezelf niet te laten verbranden en mocht het toch gebeuren, handvatten wat je het beste kan doen. 

Een kleintje zonnebrand in je (stalker)bag is verstandig. 

Verbranden

Het klinkt luguber, verbranden. Het is het fenomeen wanneer je huid een acute reactie geeft op een teveel aan ultraviolette straling. De bekende UV. In principe kan ieder mens, ongeacht de huidskleur verbranden. Hoe bleker de huid, hoe sneller vaak verbranding optreedt. Verbranden gebeurt zoals we allen weten, wanneer je te lang in de zon zit en de huid pijnlijk en rood wordt. Wat echter weinigen weten is dat we gedurende de dag aan verschillende UV-stralen bloot worden gesteld. 

De doordringbaarheid van de diverse UV-straling. Bron foto: stoerekindjes.nl

UV-straling?

In de ochtend tussen 11:00 uur en 14:00 uur in de middag is dit voornamelijk UV-A straling en in de namiddag voornamelijk UV-B straling. UV-A straling beslaat 95% van de straling die ons bereikt, de overige 5% beslaat UV-B straling. Er bestaan totaal drie soorten UV-straling onderverdeeld in de eerste drie letters van het alfabet. UV-A is het minst gevaarlijk, UV-C het gevaarlijkst. Gelukkig komt UV-C straling niet voor doordat de ozonlaag deze al voor ons blokkeert. UV-A staat overigens voor UV-Aging doordat deze straling diep doordringt in de huid en zelfs de cellen bereikt van de lederhuid. Het gevolg van UV-A is aging of vrij vertaald, veroudering van de huid. UV-B staat voor UV-Burning. Deze straling zorgt ervoor dat we bruin worden maar tevens voor verbranding en kan een allergische reactie veroorzaken. Beide varianten kunnen zorgen voor huidkanker. UV-A straling is het gehele jaar aanwezig en dus ook in de koude maanden. UV-B straling komen we vooral tegen in de lente en het voorjaar. Wil je goed gedekt zijn tegen UV-straling dan is een zonnebrand nodig die zowel beschermt tegen UV-A én UV-B straling.

Een zonnebrand die beschermt tegen UV-A én UV-B straling. Bron foto: beautyadvies.com

Zonnebrand

Bescherming tegen beide soorten UV-straling is een pre. Helemaal voor ons vissers die soms dagenlang in de zon aan de waterkant vertoeven. Het gebruik van een ‘every day’ zonnebrand is dan ook aan te raden. Het beste kan je dan een brede spectrum (Broad Spectrum) zonnebrand gebruiken. Elke soort UV-straling heeft een eigen golflengte. UV-A tussen de 320-400nm en UV-B straling tussen de 290nm en 320nm. Een Broad Spectrum zonnebrand heeft tenminste een golflente tot 370nm en dekt nagenoeg de gehele golflengtes van beide UV-stralingen. Er zijn diverse symbolen die aangeven die de classificatie van een zonnebrand aangeven. Hierbij moet je in gedachte houden dat de meeste zonnebrand op de markt vooral bescherming bieden tegen UV-B straling omdat deze straling voornamelijk voor verbranding zorgt. Biedt zonnebrand ook bescherming tegen UV-A straling, dan is dit vaak te zien door een logo van ronde cirkel met daarin de afkorting UVA. De drogisterijketen Boots heeft een eigen classificatie voorzien van een logo met ronde cirkel en sterren van 1 t/m 5 waarbij 5 sterren de meeste bescherming geeft. Wat betreft UV-A straling zijn er daarnaast nog andere factoren waarop je kan letten. Dit zijn de UVAPF en PA factoren. UVAPF staat voor Ultraviolet A Protection Factor en geeft de UV-A beschermingsfactor weer in getallen van 2 tot 16+. Hoe hoger het getal, hoe meer bescherming tegen UV-A straling. PA staat voor Protection Grade of UV-A en werkt met plusjes van 1 tot 4 stuks. Hoe meer plusjes, hoe betere bescherming tegen UV-A. Bij alle zonnebrand die hoge bescherming biedt tegen beide stralingen geldt dat deze vaak slecht smeerbaar zijn. 

De UVAPF - PA schaal. Bron foto: Happy Skin Days

SPF

Dan een misschien iets bekendere term die wel allen wel kennen. De zonnebrandfactor. Deze is meestal op de fles aangegeven als Sun Protection Factor (SPF) en soms in de Franse vertaling FPS. Hoe hoger het getal, hoe meer je zonnebrand bescherming biedt. Echter zijn er kanttekeningen. Zo geeft de SPF enkel aan hoelang je beschermt bent tegen UV-B straling. Daarnaast biedt een factor 15 (93,3% absorptie van straling) niet heel veel minder bescherming dan een factor 50 (98% absorptie van straling). Ook is het lastig te zeggen hoelang het product bescherming biedt tegen straling. Hier spelen namelijk meerdere factoren mee als je type huid, de UV-index, de mate en frequentie waarop je je insmeert en factoren als zweet, water en zand op je huid.

De SPF factor staat altijd met een groot getal op de verpakking. 

UV-index en insmeren

De kracht van je zonnebrand staat mede met de hoeveelheid UV-straling die er die dag is. De hoeveelheid straling (zonkracht) verschilt namelijk elke dag en dit is terug te vinden in de UV-index  (UVI) van onder andere het KNMI. Deze UV-index geeft de zonkracht weer van 1 tot 10 waarbij 10 zeer sterk is. Hoe hoger het getal, hoe beter je zal moeten insmeren. De zonkracht is in Nederland tussen 12:00 uur en en 15:00 uur vaak op zijn sterkst. Qua insmeren is dik insmeren veel verstandiger dan een dun laagje. Geadviseerd wordt om tenminste 2mg per vierkante centimeter te smeren. Dat zijn 6-7 theelepels of 33ml totaal voor je gehele lichaam. 

De UV-index. Bron foto: Istock

De graad van verbranden

Je hebt verbranden en verbranden. Dit is aangeduid in de graad van verbranding. Er zijn vier graden van verbranding waarbij eerste graad verbrandingen het minst erg zijn en vierde graad verbranding ernstig. De meeste zon verbrandingen die wij oplopen komen niet tot de derde graad. Bij een eerste graad verbranding heb je symptomen als lichte roodheid die meestal na 24-72 uur weer weg is. Er treedt vaak geen vervelling op. Bij tweede graad verbrandingen treedt vaak een vurige warme pijn of en is er vaak sprake van vervelling en tijdelijk kleurverschil van de huid, de zogenaamde pigmentatie. Een derde graad verbranding is zeer pijnlijk en naast de symptomen van de vorige graden kan de huid ook nog eens gaan zwellen en sterke, langdurige pigmentatie vertonen. De vierde graad is het meest pijnlijk en vaak ontstaan er blaasjes (blaren) op de huid. Deze graad kan permanente consequenties hebben. Het is bij alle gevallen mogelijk om ziek te worden van de verbranding. Denk aan symptomen als koorts, rillingen, misselijkheid en braken, hartkloppingen en hoofdpijn. Vaak wordt dit verward met het krijgen van een zonnesteek waarover hieronder meer.

Een 4e graad verbranding zorgt voor blaren. Bron foto: Wiki

Zonnesteek

Naast het verbranden van de huid kan de zon nog een vervelende bijwerking hebben en dat is het krijgen van een zonnesteek. Door opwarming van het lichaam en vaak een tekort aan vocht, kun je symptomen krijgen als hoofdpijn, duizeligheid, overgeven, een warme huid, een slap gevoel hebben of veel zweten. Je lichaam kan warmte niet goed meer kwijt en wanneer dit erger wordt dan kan iemand een hitteberoerte krijgen. Hierbij trekt het bloed niet meer naar de huid waardoor je bleker wordt en niet meer zweet. Om dit te voorkomen dien je dus de symptomen van een zonnesteek altijd serieus te nemen. In principe kan iemand met een zonnesteek door rust en afkoeling al snel weer het baasje zijn. Een beetje schaduw en het drinken van voldoende water en het eten/drinken van iets waarin zout zit, wordt algemeen geadviseerd. 

Neem voldoende water mee en drink gedurende de dag.

Wat te doen tegen zon verbranding en een zonnesteek

Er zijn diverse zaken die verbranden en het krijgen van een zonnesteek tegen kunnen gaan. De meest simpele is om op het moment supreme, het warmste moment van de dag, niet in de zon te gaan zitten. Zoals net al beschreven is tussen 12:00 uur en 15:00 uur de zon op zijn sterkst en dat moment kun je beter in de schaduw zitten. Mocht je toch de gehele dag willen vissen dan is het dragen van beschermende kleding een pre. Denk aan lange mouwen en lange broekspijpen en het liefst een cap of hoed. Qua kleur kun je beter de hele donkere tinten mijden gezien ze warmte absorberen. Denk eraan dat veel kleding UV-straling doorlaat. Er bestaat op de markt speciale kleding die UV-bestendig is en herkenbaar aan de Ultraviolet Protection Factor (UPF). Deze factor kan je vergelijken met de SPF factor. Zo verkoopt Korda sinds kort hun Kool range met UV-bestendige kleding. De range is ontworpen nadat voorman Danny Fairbrass zelf huidkanker kreeg na zon verbranding. Naast kleding is ook het dragen van een EU-norm bril ter bescherming van je ogen aangeraden. Echter zal dit voor veel vissers eerder gemeengoed zijn dan uitzondering. 

Korda verkoopt diverse kleding in hun Kool range met UPF bescherming. 

Andere zaken zijn het drinken van voldoende water, het mijden van alcohol en drugs en het eten van zoute producten, zakje chips etc. voor voldoende zout. Daarnaast moeten vissers met een zonneallergie of vissers die gebruik maken van medicijnen, extra op hun hoede zijn. 

Tips tegen zon verbranding

Poeh, het schrijven over iets simpels als zon verbranding is dus een heel stuk ingewikkelder dan enkel de factor van je flaconnetje zonnebrand. Hieronder in het kort  onze tips;

  • Probeer tussen 12:00uur en 15:00uur de zon te vermijden. De zon is op zijn krachtigst.
  • Toch een dagje vissen? Check bij het KNMI de UV-index. Zo weet je hoe sterk de zon zal zijn die dag en kan je je beter voorbereiden. In de koude maanden kan je ook verbranden!
  • Draag zoveel mogelijk beschermende kleding bestaande uit lange mouwen, lange broekspijpen, cap of hoed en zonnebril.
  • De meeste kleding laat UV-straling door. Er is op de markt speciale UV-werende kleding te koop van onder andere Korda met hun Kool range. 
  • De nek is een van die lichaamsdelen die snel verbrand. Korda heeft hiervoor een UV-bestendige Snood (speciale nekwarmer) op de markt gebracht onder de naam Kool Quick Dry Snood.
  • Fortis Eyewear Hawkbill en Vista brillen zijn voorzien van Triple X lenzen welke bescherming bieden tegen alle UV-A, UV-B en zelfs UV-C straling. 
  • Smeer blote lichaamsdelen dik in met een zonnebrand met een hoge factor (50) en het liefst UV-A en UV-B dekking. Hoe meer plusjes en sterren op de verpakking, hoe beter. De plekken die het snelst verbranden, de zogenaamde risicogebieden, zijn de dunne stukjes huid in je gezicht. 
  • Bij de drogist zijn kleine (reis)verpakkingen zonnebrand te koop die perfect zijn voor in je vistas.
  • Herhaal het insmeren van zonnebrand tenminste elke 2 uur. De reflectie van water versterkt en de reactie op je huid is daardoor sterker. Daarnaast zorgen zweet, water en zand voor een mindere werking van je zonnebrand. 
  • Veel bivvy’s en brolly’s laten UV-straling door. Zelfs als je de hele dag in de tent zit, ben je niet volledig beschermt. Er zijn bivvy’s op de markt, van onder andere Caperlan en Avid die UV-bescherming hebben. De beschermingsfactor is net als bij kleding aangeduid in UPF. 
  • Idem voor dat stukje schaduw onder die boom. UV-straling bereikt je alsnog. Lichtjes insmeren is nog steeds nodig. 
  • En idem voor verkoeling door de wind. Het gaat om de straling en niet om de warmte. Bij wind kan je dus nog steeds verbranden ondanks dat een briesje wel verkoelend aanvoelt. 
  • Drink voldoende over de dag. 2 liter water per dag is een pré. 
  • Vermijd gebruik van alcohol en drugs.
  • Eet voldoende zouthoudend voedsel. Een zakje chips doet wonderen. 
  • Kijk uit met de zon als je medicijnen gebruikt. Lees de bijsluiter!
  • Wil je ook Deet gebruiken tegen de muggen? Start met de dikste vloeistof, vaak de zonnebrand, laat deze tenminste 60min intrekken en smeer je dan in met de Deet. Let erop dat Deet niet waterproof is en dus opnieuw aangebracht moet worden wanneer je nat bent geworden. 

Mijn tip: Burnshield Hydrogel i.p.v. aftersun. 

Toch verbrand?

Tja, en dan gebeurt het je toch. Verbranden kan in een keer enorm hard gaan en ondanks dat je niets hebt gemerkt, begint je huid toch een beetje te trekken en is rood geworden. Het eerste wat je moet doen is uit de zon gaan. De graad van een verbranding kan namelijk alleen maar toenemen. Het beste is om je verbranding te koelen. Dit kan met een koele doek of een lauwwarme douche of bad. Ga niet koelen met (ijs)koud water aangezien dan je poriën dicht gaan staan en de warmte van de verbranding wordt ingesloten. Het gebruik van verkoelende gels als aftersun of aloë vera wordt ook vaak aangeraden. Mijn tip is om je verbrande huid in te smeren met Burnshield Hydrogel. Een tip die ik ooit kreeg van een trauma arts. Burnshield wordt medisch ingezet om brandwonden te koelen en zelfs terug te dringen. Deze gel bevat tea tree olie waardoor de gel ook nog eens helpt om de huid weer te herstellen. Ik ben al zeker 7 jaar fan van dit product wat mijn inziens velen malen beter is dan de gebruikelijke aftersuns. Voor alle verbrandingen geldt, zolang je huid nog niet genezen is, is het raadzaam dit gedeelte te bedekken als je de zon weer in gaat. Loszittende kleding is ook een pre als de huid gevoelig is. 

 

Het is weer zomer!

Kortom

De warmere maanden hebben zo hun charme. Echter is struinen met volle bepakking door het hoge gras nog vervelender als zweet vermengt met zonnebrand je ogen bereikt en de aren van het hoge gras aan je van zonnebrand voorziene armen blijft plakken. Het wordt helemaal een zooitje als je ook nog eens last hebt van muggen en daarvoor Deet wilt gebruiken. Toch kunnen we maar beter wijs omgaan met zon verbranding. Je zal de eerste niet zijn die huidkanker ontwikkeld door een nonchalante houding. Pas op jezelf!

Advertentie
Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.