Kennisdocument: Carp Hooks (deel 3)

We zijn toegekomen aan het 3e en laatste deel van dit drieluik. In de vorige delen hebben we de geschiedenis van de vishaak en de karperhaak in het algemeen behandeld, hebben we gekeken naar de complexe anatomie van de haak en hebben we stilgestaan bij het productieproces wat ten grondslag ligt aan het vervaardigen van een haak anno 2013. In dit laatste deel nemen we je nog 1 maal mee op geschiedenisles en gaan we terug naar de plek waar de Europese hakenindustrie wortels heeft geschoten. We vervolgen de weg en gaan kijken naar de evolutie van de haak van de afgelopen decennia. We zullen daarna het hebben over de toekomst. Veel leesplezier gewenst!
 


The knowledge of Redditch

In Europa zijn er 3 landen die gezamenlijk garant staan voor de haakinnovatie van de afgelopen decennia. Dit zijn Noorwegen, Engeland en Frankrijk. Het in 1877 opgerichte Mustad uit Noorwegen, het al uit de 17e eeuw stammende Partridge en het uit 1910 stammende Franse Viellard Migeon and Company wat we beter kennen als VMC. Ondanks dat al deze fabrikanten op hun eigen manier innovatie brachten, hebben ze 1 ding gemeen en dat is dat ze allen kennis hebben vergaard in Redditch Engeland. Zowel VMC als Mustad hebben vanaf het begin af aan al veel betekent voor de hakenindustrie. Beide ondernemingen creerden hun eigen machines voor het vervaardigen van haken. Ondanks dat het moeilijk te geloven is, werden haken in de vroegere tijden met de hand gemaakt. Door de komst van machines van beide ondernemingen, veranderde er veel. Toch was de kennis die nodig was voor deze machines niet 100% uit eigen hand. Partridge of Redditch was namelijk de innovator die de wereld van de vishaak veranderde door hun kennis.


Haken met de hand maken bij het Noorweegse Mustad

Mustad ontwikkelde wel een eigen hakenmachine maar de kwaliteit van de haak liet de wensen over. De eeuwenoude kennis uit Redditch was nodig om hun machines te perfectioneren. Ook VMC bewandelden een soortgelijke weg en nodigde in de beginjaren van VMC (circa 1910) mensen uit Redditch uit voor het opzetten van de haakproductie. Door de enorme kennis die in Redditch lag, kon de Europese markt de Japanse concurrent voorblijven. Mustad en VMC hebben veel te danken aan Partridge wat hedendag nog wel bestaat maar in handen is van Mustad zelf. De grote spelers uit Japan, Owner (1968), Tiemco (TMC) en Gamakatsu (1955) zijn allemaal veel later opgericht dan de Europese merken. Toch hebben zij door hun techniek, hun ingenieurs en materiaalkennis in korte tijd veel markt gewonnen. Zo was het Gamakatsu die door hun in 1963 ontworpen verhittingsmachine marktleider werden op de Japanse markt. In 1988 expandeerde ze naar de rest van de wereld.


Viellard Migeon and Company (VMC) anno 1910


De trends van de afgelopen decennia

Gekeken naar de geschiedenis, kunnen we stellen dat haak kennis altijd dichtbij huis lag. Toch veranderde er veel door de Japanse invloeden en kunnen we vanaf de jaren '80 tot nu veel innovaties zien die vishaken daadwerkelijk beter hebben gemaakt. Door de marktwerking, de grotere vraag naar specialistische karpermaterialen en de toenemende productkennis, werden vishaken, en dan voornamelijk karperhaken, steeds beter. In onderstaande subhoofdstukken zullen we in grote lijn de belangrijkste innovaties met je doornemen.


Van Knife Edge naar Micro Barb

De productie van haken werd vroeger gedaan door staal met de hand te bewerken. Hierdoor diende ook de haakpunt en eventuele weerhaak met de hand geslepen te worden. Zoals we in het vorige deel stelden in dit kennisdocument, was de weerhaak van oorsprong niet bedoeld om ervoor te zorgen dat de vis langer aan de haak zou blijven hangen. De noodzaak van de weerhaak lag meer bij het feit dat verschillende soorten aas, waaronder zacht- en levend aas, beter zouden blijven zitten op de haak. Als er al weerhaken op de haken van toen zaten, waren ze vaak erg lomp en ruw. Doordat er geen gebruik werd gemaakt van verfijnde machines, waren het vooral haken met knife edge die in omloop waren. Hierbij liep de punt van de haak door in de weerhaak. Dit resulteerde in lompe haken die veel schade aanbrachten in de bek van de vis.


Haken met Knife Edge Point

Gelukkig kwamen er door nieuwe ideeën en machines steeds meer mogelijkheden. Als we kijken naar karperhaken anno 2013, dan zijn weerhaakloos, mini en micro barb en needle point termen die orde van de dag zijn. 9 van 10 haken is hedendag needle point wat wil zeggen dat het een rechte haakpunt betreft. Doordat we in onze passieve karpervisserij werken met het boltrig principe, dient de haak snel te prikken en diep te penetreren. Dit snelle prikken wordt gerealiseerd door needle point wat sneller prikt dan gebogen punten (Beak Point) Die ene haak als we het hebben over 9 van de 10, is de beak point haak waarbij de haakpunt iets naar de haaksteel gericht staat. Naast dit gegeven is de weerhaak op zichzelf flink veranderd. Van grote en groffe weerhaken naar mini en micro exemplaren die de technieken van tegenwoordig toelaten. Deze verfijnde maar sterke weerhaken zorgen ervoor dat de haak goed blijft zitten in de karperbek maar geringe schade aanbrengt.

Ook de barbless uitvoeringen waren een decennia geleden steeds meer in opkomst in de karpervisserij. Met de komst van betaalwateren en de nieuwe visie op visveiligheid, ontstond een discussie over de schade die een weerhaak met zich mee bracht. Betaalwater eigenaren stelden dat een weerhaakloze haak beter was voor de bek van de karper waar critici juist het tegendeel beweerden. Weerhaakloze haken hadden teveel speling waardoor de haak tijdens de dril makkelijker kon wrikken. Daarnaast zouden ze veel meer vis lossen dan haken met een weerhaak. Betaalwater eigenaren en medestanders waren juist van mening dat de weerhaak voor onnodige schade zorgde. Een haak met weerhaak is simpelweg breder en de weerhaak snijdt in het vlees. Door deze redenen is de haakwond groter. Daarnaast haalden ze het feit aan dat verspeelde karper door bijvoorbeeld lijnbreuk, meer kans had om zich te ontdoen van de haak.


Barbless versus Barbed. Gardner Talon Tip

Het is dan ook niet gek dat de haken van tegenwoordig allemaal beschikken over zeer kleine weerhaken. Van mini naar micro barb en misschien in de toekomst nog kleiner. De tijden van grove weerhaken, dikke stelen en stompe haakpunten is voorbij. De productie van haken is precisiewerk wat rust op details.


Van Spa Eye naar Brazed Eye

De innovatie van de haak zit in de details. Dit zagen we hierboven al bij de haakpunt en de weerhaak. Dit zelfde geldt ook voor het haakoog. Als we haken van toen bekeken, dan waren veel haken uitgerust met bled ( Spa Eye) of haakoog (Ringed Eye). Bledjes waren in velen vormen van vissen common sense en in de tijd dat er nog geen specifieke karperhaken bestonden, waren de vliegvishaken die veelal werden gebruikt, uitgerust met een bled. De bled is, bij gebruik van de juiste knoop, ( de bledknoop) een enorm sterke verbinding tussen haak en lijn. Toch waren ze met innovaties als de boltrig niet meer toereikend. Ook de komst van gevlochten onderlijnmateriaal, wat sneller kapot snijdt op een bled, heeft eraan bijgedragen dat 99% van de karperhaken tegenwoordig voorzien is van een oog. Daarnaast is het simpele haakoog naast effectiever ook veel zekerder.

De kwaliteit van het haakoog is door de jaren heen enorm verbetert. Waar vroeger nog de haakogen met de hand werden gevormd, waarbij de ogen niet helemaal sluitend waren, zo zijn de haakogen hedendag met precisietechniek tot stand gekomen. De niet geheel sluitende ogen worden Ringed Eye genoemd. Doordat in de karpervisserij de montages steeds inventiever werden en het verkleinen van de kans op lijnbreuk tot op de centimeter werd geanalyseerd, begonnen ook de iets openstaande haakogen een issue te worden. De openstaande haakogen waren vaak scherp en de lijn kon bij kracht losschieten. Hierdoor dat steeds meer fabrikanten over gingen tot het maken van haken met Brazed Eye. Het haakoog waarbij het oog geheel gesloten is.


Guru Tackle X-Strong Carp Spade met bled


Machinaal gescherpt naar Chemical Sharpened

Ook de scherpte van de haakpunt heeft de afgelopen decennia een ware toevlucht genomen. Waar vroeger haken met de hand werden geslepen, zo worden haken tegenwoordig eerst machinaal geslepen waarna ze een chemische- of lazerbehandeling ondervinden. Door diverse aspecten zijn haken tegenwoordig scherper. Het eerste aspect is dat we door nieuwe staal legeringen en juiste heating, steeds sterkere maar dunnere haken kunnen worden produceert. Dit draagt eraan bij dat de haakpunt ook steeds fijner wordt. Een dunne haakpunt penetreert simpelweg dieper dan een dikstelige haakpunt.


Haken worden steeds scherper

Het 2e aspect is de chemical- en lazer sharpening waarbij de fijne minuscule braampjes van de haak worden verwijdert. Ondanks dat dit proces niet voor de volle 100% procent kan worden benut, bij te lange behandeling wordt de haakpunt ook bot, worden haken al een stuk scherper door deze methodes. Het 3e aspect heeft alles te maken met de coatings die gebruikt worden. Met de coatings van tegenwoordig wordt een filterdunne laag getrokken over de haakpunt in tegenstelling tot de dikke en stugge coatings van vroeger die de haak er niet scherper op maakte. Vooral het gebruik van teflon heeft hier veel betekent. Teflon is het plastic met de minste wrijvingsweerstand wat de haakpenetratie bevorderde en daarnaast de haak beschermde tegen roest. Op de coatings komen we zo terug. Het 4e aspect is de evolutie van de verpakking. Ook dit aspect zullen we straks nader bekijken.


Chemically Sharpened Hooks van Owner


Coatings en camouflage

Het is afhankelijk van het soort staal, roestvaststaal of een legering, of een coating in eerste instantie is vereist. Het is dan ook de vraag wat de toegevoegde waarde van een coating in eerste instantie is. Coatings zijn goed voor verschillende aspecten. Denk aan camouflage, wrijvingsweerstand, roestbestendigheid en bestendigheid tegen obstakels. In de karpervisserij zijn allen van deze aspecten belangrijk. Toch is vooral camouflage een van die aspecten die een zichtbare trend is. Waar we vroeger visten met glimmende haken, zo zijn de haken van hedendag dof, mat en in donkere tinten gecoat. De kleur wordt mede bepaald door het gebruikte staal. Zo glimt roestvaststaal veel meer dan een legeringen met overgangsmetalen als nikkel of vanadium.
 
Naast deze originele kleur van de haak, zijn het vooral de coatings die echt hebben gezorgd voor die matte en doffe haken. Vooral PTFE coating, Nikkel-PFTE en camouflage coatings in aardse tonen hebben we op de markt zien verschijnen. De Nikkel-PFTE coatings, in de volksmond teflon genaamd, zorgen verder voor nog meer hardheid en een lage wrijvingscoefficient wat de haakpenetratie bevordert. Coatings zijn de afgelopen decennia beter geworden. Waar vroeger de coatings rubberachtig waren, dik, snel eraf gingen en voor bottere haakpunten zorgden, zo zijn ze tegenwoordig filterdun, voegen ze positieve eigenschappen als hardheid toe aan de haak, camoufleren ze beter, schitteren minder en zijn veel beter bestendig tegen obstakels en natuurinvloeden. Daarnaast zorgen de PTFE coatings voor een lagere wrijvingscoefficient wat de haakpenetratie bevordert.


PFTE Coated Korda Wide Gape X haken


De weg van Genomic

Ondanks dat we hedendag alles hebben gecamoufleerd in onze eindmontage, hebben maar weinig fabrikanten die keuze gemaakt om haken op de markt te brengen die voorzien waren van een camouflage patroon. Dit is enerzijds niet verwonderlijk aangezien de doffe en matte coatings al een vorm van camouflage waren. Aan de andere kant vroegen gecamoufleerde haken wat van het productieproces en leek het erop dat ze moesten inboeten op andere fronten. Op de markt kennen we een paar haken die daadwerkelijk een gekleurde coating hebben. Denk aan de 30Plus Genomic Camo haken, de Korda Kaptors en de Gamakatsu A1 Camo haken. Ook het Chinese Pohu Fishing Tackle brengt karperhaken op de markt in glimmend blauw en rood. Deze haken hebben wat weg van geanodiseerd aluminium maar aangezien staal niet geanodiseerd kan worden, is er een andere coating in het spel. Glimmende gekleurde coatings hebben we overigens in Europa op karpergebied nagenoeg niet.


Rode karperhaken van het Chinese Pohu Fishing Tackle

Zoals gezegd hebben we weinig echt gecamoufleerde haken. De in 2008 geïntroduceerde Genomic Camo Hooks van de karperdevisie van het Engelse Middy genaamd 30Plus, waren one of a kind. Tot dusverre waren ze uniek in hun soort en bevatte ze een speciale 'vlekcoating' die anders was dan alle haken op de markt. Ze werden verkocht in blisters van 6 los van elkaar verpakte haken. Elke blister bevatte 3 kleuren en dus 2 haken per kleur. De kleuren waren Reed Green, Mud/Gravel Brown en Silt Black. Ondanks hun unieke kleurenpatroon, is deze hakenlijn zeer recent, sinds 2013, discontinued. Ondanks dat dit een uniek product is, is het vertrouwen van vissers niet groot. Uit eigen onderzoek kan ik vermelden dat de botheid van de haak en het uitbuigen onder grote druk, hier vast aan hebben bijgedragen. Wellicht is het compromis van deze coating wel de zwakte van het staal.


30Plus Genomic Camo Carp Hooks

Andere camouflage coatings als de Korda Kaptors en de A1 Camo haken van Gamakatsu zijn anders dan de Genomic haken. Ze zijn doorgetrokken tot net onder de weerhaak. Waar de Genomic haken geen aanhangers hadden, zo is de A1 Specialist serie van Gamakatsu een van de meest gebruikte haken en zijn onder sommige vissers ook de Kaptors populair ondanks dat deze ook eerder buigen dan breken en dit wellicht ook komt door de coating. Concluderend kunnen we stellen dat haakcamouflage in legerpatroon onder vissers misschien net teveel was. Het Engelse Total Coarse Magazine stelde al bij de introductie dat het leek op 'kermisspul' maar dat het best interessant kon zijn! Een laatste kanttekening die ik wil maken is dat de Genomic haken ook nooit echt de publiciteit hebben gekregen die ze verdienden. Ik geloof dan ook dat de Nederlandse verdelers, Lodex en Leonard Sports, hier een kans gemist hebben. Aan de andere kant sloegen ze ook in Engeland niet aan en dat zegt genoeg. De doffe en matte coatings wonnen.


Gamakatsu Specialist A1 Camo haken


De evolutie van verpakkingen

Als we het kennisdocument doorlezen, dan merken we dat het eigenlijk onmogelijk is om echt scherpe haken te verkopen rechtstreeks uit de verpakking. Naast dat machinaal, lazer- en chemisch gescherpte haken nooit echt 100% scherp zijn, zorgen de verpakkingen er ook voor dat haken botter worden. Wie kent ze niet! De zakjes haken met 10 stuks bij elkaar. Een decennia geleden hingen de rekken vol met Haya Busa, Gamakatsu, Kamasan en Mustad. Alle haken bij elkaar gepropt in een zakje. Tijdens het transport werden de haken eens goed door elkaar gehusselt en raakten de scherpe punten constant de haaksteel van de haak die er tegenaan lag.


Korda Kaptor met kapjes voor het beschermen van de haakpunt

Gelukkig zien we steeds vaker dat haken los van elkaar worden verpakt. Doordat ze niet meer tegen elkaar aanwrijven, wordt de scherpte grotendeels behouden.Zo verkopen Korda (Kaptor) en Ace Carp (Razor Point) hun haken al gesepareerd en verkopen merken als MCF Fishing al speciale hakendoosjes voor het individueel opbergen van je haak. Ook de zet van Korda om hun Kaptor haken te voorzien van een hakenkapje, zorgt voor het behoud van scherpte. Haken zijn scherper uit de verpakking als de verpakking ervoor heeft gezorgd dat de haken niet tegen elkaar kunnen wrijven. Een belangrijke visie waar we waarschijnlijk steeds meer van gaan zien!


Haken individueel verpakt met de Hookboxes van MCF Fishing


The future

Op basis van bovenstaande informatie kunnen we een beetje de toekomst voorspellen ondanks dat we nooit zullen weten waar we eindigen. Wel is het zo dat haken anno 2013 beter zijn dan ooit. Ze zijn dunner, sterker, harder en doffer dan ooit tevoren. Toch heeft het verleden ook al bewezen dat we graag blijven bij bestaande ideeën en verandering op het gebied van haken niet heel erg kunnen appreciëren. Als voorbeeld kunnen we de Genomic haken nemen zoals hierboven beschreven maar ook Nederlandse vindingen als het Easy2Hook concept ontving weinig aanhangers. Knotless haken hebben nooit erg aan populairiteit gewonnen ondanks dat het concept niet onaardig is. Het vrij recente Lynx Precision Compression Technology waarbij de lijn op de haak wordt bevestigd door beknelling, kan wellicht een verschil maken, maar deze technologie is momenteel enkel nog te verkrijgen voor de roof- en zeevisserij.


Toekomstmuziek? Lynx Compression Technology

Wat zal de toekomst dan wel brengen? Ongetwijfeld meer soorten doffe en matte coatings, nog dunnere haken met scherpere punten, nog hardere haken, geen buigende exemplaren meer en haken zullen meer en meer los verpakt gaan worden. Of de haakkapjes door meerdere bedrijven worden overgenomen zal de vraag zijn. Wel is het zo dat het Engelse Thinking Anglers de eerste fabrikant is die anno 2013 losse hakenkapjes verkoopt. Haakscherpte zal waarschijnlijk op alle vlakken steeds beter worden. Wat de toekomst ook brengt, haken zullen we altijd nodig hebben. Dat staat als een paal bovenwater!


Innovaties die weinig aan populariteit wonnen. Easy2Hook Knotless Hooks

Met dit toekomstperspectief in een notendop sluit ik dit kennisdocument af. Binnenkort zal ik als aanvulling nog mijn relaas doen over karperhaken die we beter niet meer kunnen gebruiken. Effectieve haken kunnen namelijk zorgen voor enorm veel schade. Tot dan!

Advertentie
Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.