Kennisdocument: onderlijnmateriaal

Als we één basiselement moeten benoemen in de hedendaagse montage waarover enorm veel is geschreven, dan is het wel over de onderlijn. Door de decennia heen zijn er honderden versies bedacht op de oorspronkelijke basisrig en zullen er in de toekomst ongetwijfeld nieuwe varianten bijkomen. Waar we deze onderlijnen van knopen is door de decennia heen ook flink veranderd. Door de stand der techniek zijn steeds betere onderlijnmaterialen beschikbaar gekomen voor elke denkbare situatie. In dit speciale kennisdocument zal ik alles uit de doeken doen over de geschiedenis van de onderlijn, de vele varianten en de materialen waar ze gemaakt van kunnen zijn. 

Pelote

Wie een beetje de geschiedenis kent van de karpervisserij, weet dat deze pas na de 2e wereldoorlog begon op te komen. Voor de oorlog werd er uiteraard gevist op karper maar veelal door middel van een traditionele penvisserij. Na de oorlog kwam het karpervissen vooral in Engeland op gang. Toch was dit vooral de traditionele penvisserij. In het boekje ‘ Sluimerend Dynamiet’  van Van Onck & van Beurden uit 1960, wordt naast de penvisserij vooral gesproken over de oppervlaktevisserij met de broodkorst. Hun definitie van ‘kantvissen’ betrof zelfs een variant van oppervlaktevissen waarbij je de hengel op steunen legde en het broodkorstje onder je eigen kant, tegen de wind in, presenteerde. Meer vernieuwender was hun kijk op riviervissen wat zij deden op de Franse ‘Pelote’ manier. Een onderlijn van 30cm onder de pen met op de haak een bolletje klei ter grote van een citroen met daarin je haakaas, meestal wormen of maden, en een schijfje kurk om de zaak te verlichten. Wanneer de karper tegen de bal stootte met zijn neus, kwam het haakaas vrij te liggen omdat het omhoog zweefde door het kurk. Bijgevoerd werd met ballen klei met daarin maden en/of wormen verstopt. De werking was een beetje te vergelijken met de later bedachte bolt rig.

onderlijnenTegenwoordig is de keuze reuze!

Zilvernitraat

Terug naar de onderlijnen. De jaren ’50 en ’60 waren qua manier van vissen dus anders dan de tegenwoordige visserij. Als er al onderlijnen werden gebruikt, dan waren ze vaak van zo dun mogelijk nylon gemaakt. Als er over goede lijnen werd gesproken dan kwamen merken als Noris-Shakespeare en Dupont aanbod. Deze standaard nylon lijnen waren van zichzelf vaak niet gecamoufleerd. In het boekje ‘Vang Karper’  van Steuart & Meurikken uit 1969, kwam ik een interessante persiflage tegen over lijncamouflage. Zij stelden dat een eventuele nylon lijn te camoufleren was door hem in zilvernitraat te dopen en hem vervolgens in het zonlicht op te hangen. Hoe meer zonlicht de lijn zou krijgen, hoe donkerbruiner hij werd. Na het proces was afspoelen met warm water het enige wat nog gedaan moest worden.

Clarissa

Het lijkt erop dat onderlijnen pas veel later gemaakt werden van gevlochten draad. Toch is ook hier een leuke anekdote over te vertellen. Ondanks dat de meeste vissers nylon verkozen, zo waren het de Engelse innovators die anders durfden te zijn. Het mooiste voorbeeld is de vangst van de meest iconische karper uit de geschiedenis van het karpervissen. We schrijven 1952. De vangst van de 20 kilo wegende Clarissa op het cultwater Redmire, was namelijk niet enkel bijzonder door het imposante gewicht van deze vis. Vanger Richard Walker gebruikte namelijk ook een zelf gemaakte onderlijn van jawel, gevlochten draad! Hij zag de voordelen van gebruik van gevlochten draad ten opzichte van het veelal gebruikte nylon. Ondanks dat de draad die hij toen gebruikte -voor die tijd dik, lomp en zwaar- was gevlochten draad een stuk soepeler dan nylon. Het is pas 1988 als grondlegger Kryston hun eerste versie van gevlochten onderlijnmateriaal lanceert, genaamd: Multi-Strand (KMS). Een speciale benadering van onderlijnmateriaal welke bestond uit niet verweven Honeywell Spectra vezels.

ClarissaDe vangst van Clarissa is vanuit veel perspectieven een bijzondere gebeurtenis.

De lijnen van de jaren ’90

In de jaren ’80 en ’90 ging het hard. Kryston bracht in 1990 de eerste gevlochten lijn uit genaamd 'Silkworm' en creëerde de jaren daarna prachtige varianten hierop. Producten als Merlin (1992) Super-Nova en Super-Silk waren revolutionair en Kryston floreerde. Ook het toen opkomende Rod Hutchinson merk leverde pareltjes op als The Edge en het minder bekende Ambiflex. Het Engelse Drennan maakte furore met het betaalbare Dacron. De bekende gele klosjes met zwart maar soepel onderlijnmateriaal. Dacron was zo kenmerkend omdat de zwarte lijn aan je handen afgaf. Ook Amnesia van het Amerikaanse, al uit 1932 stammende, Sunset werd veel gebruikt. Dit geheugenvrije en rekloze nylon was ideaal voor opkomende rigs als de stiffrig. In 1999 was het later Korda die furore maakte met hun I.Q. Hook Link. Het eerste fluorocarbon gemaakt voor de karpervisserij.

De varianten

Bonne, door de jaren heen zijn er tal van onderlijnen op de markt gekomen gemaakt van verschillende materialen. Naast de oude materialen als nylon (monofilament), Dacron, Amnesia, Fluorocarbon en braid, kwamen er ook steeds meer hybride lijnen op de markt welke voorzien waren van kevlar, dyneema, PFTE en HPPE Spectra. Door de jaren heen kwamen er hybrides van fluorocarbon en braid (Rig Marole Hydrolink), varianten met elastische werking (Nash Tackle Triggalink) en zelfs leadcore onderlijnmateriaal op de markt. Om nog maar niet te spreken over de honderden gecoate onderlijnmaterialen die vandaag de dag in de winkels liggen. Al deze materialen voegen een bepaalde eigenschap toe aan de onderlijn. Rob Hughes en Simon Crow definieerden in hun boek ‘Discover Carpfishing’ uit 2002 de volgende verdeling van soorten onderlijnmateriaal:

ambliflexRod Hutchinson's Ambiflex (Bron foto: Johan Hausmann)

Drijvende onderlijnen (Parachute hook length)

Drijvende onderlijnen, of zoals de Engelsen het zeggen 'Parachute hook length', zijn onderlijnen die veelal gebruikt worden wanneer gevist wordt op bodems met veel vegetatie of obstakels. Ook zijn zij het antwoord wanneer je vist op zogenaamde slijkbodems (silk) Voorbeelden van dit soort onderlijnmaterialen zijn Kryston’s Silkworm en Supersilk welke gemaakt zijn van HPPE. Een paar jaar geleden kreeg de drijvende onderlijn een nieuwe betekenis door komst van de zigvisserij. Deze zig onderlijnen zal ik elders in het artikel behandelen.

Neutrale onderlijnen

Neutrale onderlijnen blijven niet drijven, maar zinken ook niet. Een product wat neutraal is, is bijvoorbeeld Merlin van Kryston. Deze HPPE lijn heeft nog een polyester coating wat hem zijn kleur geeft maar ook iets meer gewicht. Neutraal onderlijnmateriaal wordt vaak gebruikt bovenop watervegetatie. Het blijft mooi liggen op de planten, zakt er niet tussendoor of steekt er niet bovenuit. 

multi-strandHet eerste gevlochten onderlijnmateriaal ooit. Kryston Multi-Strand

Zinkende onderlijnen

Zinkend onderlijnmateriaal is de variant die we tegenwoordig het meeste gebruiken of denken te gebruiken. Deze laatste kanttekening omdat veel zinkende onderlijnmaterialen eerder neutraal zijn dan echt zinkend. Ook het feit dat veel gevlochten onderlijnmaterialen nog lucht in de vezels hebben, zorgt ervoor dat ze niet gestrekt op de bodem liggen. Hughes en Crow schrijven over deze variant dat ze dit enkel gebruiken als de bodem het toelaat. De diameter van een zinkende onderlijn is volgens hun iets dikker dan van gevlochten varianten. Echter zorgen nieuwe productieprocessen ervoor dat dit verschil kleiner wordt. De meest gebruikte zinkende onderlijnen zijn tegenwoordig vaak gecoat met een polymeer en soms al voorzien van tungsten. 

Onzichtbare onderlijnen

Onzichtbare onderlijnen kenmerken zich doordat ze minder snel worden gedetecteerd door de vis. Het meest voor de hand liggende product is natuurlijk fluorocarbon, maar ook gewoon nylon, fluorocarbon gecoat nylon of amnesia vallen hieronder. Een andere variant die minder bekend is, is het al eerder behandelde Multi-Strand van Kryston. Dit onderlijnmateriaal is gemaakt uit losse HPPE Spektra vezels die los van elkaar komen onderwater. Hierdoor zijn de losse vezels veel moeilijker waar te nemen en voelen ze voor de vis ook natuurlijker aan als ze de onderlijn raken.

FluorocarbonFluorocarbon is te koop van veel merken

Stugge onderlijnen

Onder stugge onderlijnen worden onderlijnen verstaan waarbij een karper meer moeite moet doen om de onderlijn na inhaking weer kwijt te raken. Daarnaast hebben stugge onderlijnen het voordeel dat ze vaak een zekere anti-tangle werking hebben. Voorbeelden van stugge onderlijnen zijn onderlijnen gemaakt van dik nylon, fluorocarbon, amnesia en diverse soorten gecoate braid. Het laatste voordeel van stugge onderlijnen is dat ze vaak ook schuurbestendig zijn en daardoor bruikbaar voor obstakelvisserij.

Slijtvaste onderlijnen

Volgend op de stugge onderlijnen, zijn slijtvaste onderlijnen vooral interessant op wateren waar veel obstakels aanwezig zijn. Denk aan de grote rivieren waarbij stenen/rotsblokken makkelijk voor lijnbreuk kunnen zorgen. Onderlijnen van dik nylon of amnesia worden veelal gebruikt of braided onderlijnen versterkt met kevlar, dyneema of Spectra. Het Engelse Carp ‘r Us bracht een aantal jaar geleden zelfs een fluorocarbon variant uit die zeer schuurbestendig is. Een eigenschap die niet direct toe te kennen is aan fluorocarbon. Hun Clearwater fluorocarbon is geheugenvrij, heeft wat rek maar is vooral enorm sterk. Hughes en Crow nemen als voorbeeld en voorkeur voor slijtvaste onderlijnmateriaal het product Quicksilver van Kryston.

amnesiaEen topper uit vervlogen tijden. Sunset Amnesia

Gecombineerde onderlijnen

De laatste variant onderlijnen worden het meeste gebruikt en dat zijn de bekende combi’s. Een combi is een onderlijn die vervaardigd is uit meerdere lijnen. De meest bekende is de combi-rig welke een combinatie is van een soepel braided onderlijnmateriaal en een stijf ondermateriaal. Meestal nylon of amnesia. Het stijve gedeelte, de zogenaamde boom-sectie, zorgt voor de anti-tangle werking en de bemoeilijking van uitspuwing door de vis. Het soepele gedeelte bij de haak zorgt voor een effectievere inhaking. De komst van gecoat en stripbaar onderlijnmateriaal zorgde ervoor dat het knopen van twee soorten onderlijnmateriaal voorgoed verleden tijd was. Dave Chilton van Kryston was met zijn Snake-Skin de grondlegger van dit onderlijnmateriaal. Snake-Skin was in feite Multi-Strand met een plastic coating.

Elasticated combi’s en leadcore

Combi’s omvatten meer dan enkel de combinatie van een soepel en stijf onderlijnmateriaal. Door de jaren heen zijn meerdere bijzondere varianten verschenen. Denk bijvoorbeeld aan de Recoil/Rekker/Bungee rig. Deze combinatie van wedstrijdelastiek en een soepele braid heeft menig karper gefopt. Nash Tackle bracht jaren geleden hier een kant-en-klaar product voor uit wat het wedstrijdelastiek kon vervangen genaamd Triggalink. Een andere kant-en-klare combi is Hydrolink van Rig Marole. Een speciaal onderlijnmateriaal welke gemaakt is van een dyneema braided mantel met in de kern fluorocarbon. Ook leadcore, oorspronkelijk ontwikkeld als leadermateriaal, is door diverse fabrikanten als Gardner Tackle en Akajima verkocht om een snel zinkende combi van te knopen. Leadcore is steeds meer vergaande glorie en heeft plaatsgemaakt voor het unleaded leadermateriaal. 

hybrideEen bijzondere hybride. Rig Marole Hydrolink

Chod filament en Boom

Een andere lichting onderlijnmateriaal die tamelijk nieuw is en daardoor niet beschreven is door Hughes en Crow is chod filament en Boom. Chod filament is speciaal fluorocarbon onderlijnmateriaal ontwikkeld voor de bekende chodrig. Kenmerkend zijn een zeer laag geheugen en makkelijk vormbaar zonder gebruik van stoom. Denk aan Mouthtrap van Korda, Fox Rigidity maar ook het fantastische Cam H2O van Rig Marole kan hieronder geschaard worden. Andere fabrikanten verkopen dit materiaal onder de naam Stiff Bristle Filament zoals het Engelse ESP of King of the Pond. Avid Carp hanteert hiervoor de naam Stiff Rig Filament. Boom daarentegen is een speciaal product uitgebracht door Korda. Dit speciale fluorocarbon is de eerste variant in de wereld die tezamen met een krimptool gebruikt kan worden. Boom is gemaakt voor de stijve boom-sectie in combi-rigs als de Hinged stiff rig en vervangt als het ware amnesia of dik nylon.

Het zeer populaire Mouth Trap van Korda

Drijvende varianten

Last but not least is onderlijnmateriaal wat ontworpen is voor de de befaamde zigvisserij. De afgelopen jaren is de zigvisserij in een ware stroomversnelling geraakt en hebben fabrikanten hierop ingespeeld door middel van speciaal onderlijnmateriaal welke neutraal tot zwevend is. Denk aan producten als Fox Zig Floater, Avid Carp Zig-Line, Rig Marole Specimon, Korda ZIGline of Nash Tackle NXT Zig Flo. Het betreft hier vaak een zeer dunne maar sterke nylon lijn. Door de geringe dikte is hij neutraal tot zwevend maar heeft hij wel de sterkte om de klappen van de karper op te kunnen vangen. Het zwevende karakter van dit type onderlijn heeft ook te maken met het absorberende vermogen. Hoe meer water een lijn opneemt, hoe neutraler hij zal worden.

zigDrijvende onderlijnmaterialen voor de zigvisserij

Tot slot

Het is duidelijk dat de ontwikkeling van onderlijnmateriaal de laatste decennia hard is gegaan. Zo hard zelfs dat velen merken erbij zijn gekomen met allen bijzondere producten. Grondlegger en innovator Kryston is steeds meer teruggedrongen maar heeft in de harten van veel vissers een plekje verdiend. Zonder de verdiensten van Kryston’s Dave Chilton was de ontwikkeling van braided en gecoat onderlijnmateriaal toen niet op gang gekomen. Ode ook aan de karpervissers die durfden om lijnen uit de zeevisserij, Amnesia en fluorocarbon oa, te introduceren in onze tak van sport. Door al die mensen hebben we de dag van vandaag een royale keuze aan onderlijnen in alle kleuren, materialen en treksterktes die je maar kan wensen. Juist de ontwikkeling van onderlijnmateriaal is in de jaren ’90 hard gegaan om ook de sleutel tot camouflage te vinden. De kleurwaaier groen, bruin en beige heeft bij veel fabrikanten centraal gestaan en nog steeds. Daarnaast zijn onderlijnen dunner maar sterker geworden wat te danken is aan vernieuwde vezels en betere productiemogelijkheden. Het is de vraag in hoeverre er op dit gebied nog kan worden verbetert maar zoals altijd zullen de fabrikanten ons wel verbaasd doen staan als nieuwe inzichten tastbaar worden.

Advertentie
Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.