Kennisdocument: Stoves

Er is mijns inziens niets fijner dan ’s ochtends voor dag en dauw wakker worden van fluitende vogels. Bij het openen van de ogen zie je een fijne sliert mist over het water wegrollen en ruik je de ochtendstond. Het moment om je eens lekker uit te rekken en de percolator op het vuur te zetten. Het eerste bakkie in de ochtend is de beste van de dag. Koffiezetten aan de waterkant is anno 2018 steeds makkelijker geworden met alle outdoor producten die de laatste jaren zijn ontwikkeld. Echter heb je in de meeste gevallen nog wel een brander nodig en daar gaat dit speciale kennisdocument over. In dit artikel vertel ik je alle ins en outs omtrent de brander. Welke soorten zijn er, waar moet je op letten bij aanschaf en hoe werken ze nu precies. Lees dit alles en meer in onderstaand relaas. 

De Tactical Stove van Wychwood

De wereld van stoves

Op de markt zijn velen soorten branders verkrijgbaar van evenveel merken. Naast de gerenommeerde outdoormerken als Primus, Coleman, MSR, Bulin, (Snow)Peak en Optimus, zijn er ook diverse hengelsportmerken die branders verkopen. Denk aan de varianten van Wychwood, Trakker Products, Fox, Bank Bug, Web-Tex, Chub, NGT of Saber Tackle om er enkelen te noemen. Toch denken veel vissers bij een brander gelijk aan misschien wel de meest legendarische brander allertijden. De Coleman Unleaded Sportster. Een brander die zijn sporen verdiend heeft en wordt geliefd omdat hij altijd brand ongeacht het weer. Waar stoves op gas vooral in de koude maanden er moeite mee hebben, zo doet een benzinebrander het zelfs in de meest gure omstandigheden nog prima. 

 De Optimus Nova

Opschroefbranders of vrijstaand

Op de markt zijn velen verschillende stoves te verkrijgen met verschillende eigenschappen. Naast het feit dat er zowel 1-pits als mulit-pit stoves verkrijgbaar zijn, is er ook nog het verschil tussen opschroef branders en branders die zelfstandig op een ondergrond kunnen staan. Opschroef branders dienen bevestigd te worden op een gasbus met breed uitlopende onderkant. Branders met pootjes staan direct op de ondergrond en krijgen hun brandstof vaak door een gasbus/fles die verbonden is via een flexibele gasleiding. 

Soorten brandstoffen

Ik vertelde er net al kort wat over. Er zijn diverse brandstoffen waarop branders van tegenwoordig kunnen vlammen. In feite zijn er vier mogelijkheden die ik allen kort zal toelichten. We hadden het al even over de Coleman Unleaded Sportster. Deze brander brand op ongelode benzine. Het voordeel van benzinebranders is dat zij zomer en winter hun werk doen zonder veel last te hebben van warmte of kou. Het nadeel van benzinebranders is vaak de aanschafprijs, ze hebben meer onderhoud nodig en benzine is in de regel duurder dan gas. Daarnaast is het vaak raadzaam om eens in de zoveel tijd je brander te vullen met zeer schone benzine als Coleman Fuel. Verwacht hier niet teveel van maar deze speciale benzine verminderd roetvorming en levert een optimalere en schonere verbranding op. 

De populaire Coleman Unleaded Sportster (Bron foto: Outdoor Idee)

Gasbranders

Naast de benzinebranders hebben we de gasbranders. Ik verwacht dat dit type brander momenteel het meest gebruikt wordt aan de waterkant. Het betreft hier niet alleen de enkelpits branders maar ook bijvoorbeeld die vierkante gaspitjes in een koffer die veel karpervissers meenemen naar de waterkant. Een gasbrander is een brander die werkt op gasbus/flesjes. Deze zogenaamde cartridges zijn meestal gevuld met butaangas en bij duurdere varianten met een mengsel van butaan- en Isopropaangas. Het voordeel hiervan is dat je deze gasbussen ook bij lagere temperaturen, tot circa 0 graden, kan gebruiken. Er zijn merken als Primus die ook een speciaal wintergas verkopen. Hierbij maken ze gebruik van, wat hun noemen, Vapour Mesh techniek. Het probleem van gas bij koudere temperaturen is het feit dat de druk verminderd. Deze Vapour Mesh techniek zorgt ervoor dat de druk constant blijft en oploopt naarmate de brander langer aanstaat. 

Gas voor elk jaargetijde van Primus

Multifuel branders

De derde variant die we kunnen onderscheiden zijn de multifuel branders. Dit zijn branders die zowel overweg kunnen met gascartridges als met benzine. Een goede multifuel brander kan daarnaast ook overweg met verschillende types benzine. Niet enkel Coleman Fuel of wasbenzine kan gebruikt worden, ook 95 ongelood, kerosine en diesel werken. Het nadeel van multifuel branders is vaak de hoge aanschafprijs. Desalniettemin haal je hiermee wel een veelzijdig product in huis!

Allesbranders

De laatste groep branders die we kunnen onderscheiden zijn de pellet- en allesbranders. Het betreft hier niet zozeer branders die daadwerkelijk alles kunnen gebruiken als brandstof maar branders die werken op vooral natuurlijke brandstoffen als mos, takjes, papier, dennenappels of biomass pellets. Denk bijvoorbeeld aan de Biomass Stove van het Engelse Waterhog, een Kelly Kettle of de Biolite Camp- of Cookstove van het gelijknamige merk Biolite. Je zal dus zelf droge organische materialen moeten verzamelen om je vuurtje aan te houden. Dit lijkt misschien primitief maar heeft ook zeker zijn charme!

De Biomass Stove van het Engelse Waterhog

Opbrengst

De laatste aspecten waar je een eventuele aanschaf op kan baseren is onder meer opbrengst van de brander, gewicht, handige features en de prijs. Elke brander heeft een bepaalde opbrengst welke je uitdrukt in (kilo)watt. Hoe hoger de wattage, hoe sneller je water in de regel aan de kook zal raken. Een vrij conventionele Vango brander heeft zo 2600 watt aan vermogen, een Coleman Unleaded Sportster 2200 watt, de Optimus Nova 2850 watt, een Bulin BL100-T4 maar liefs 3000 watt en een MSR XKG-EX slechts 1992 watt. Nu zijn die wattages niet alleszeggend. Bij multifuel branders zorgt het type brandstof voor de mate van verbranding. In de regel kan je stellen dat benzine de beste verbranding geeft, daarna gas, dan diesel en als laatste natuurlijke materialen. (al dan niet gestuwd door ventilatie) Daarnaast zorgt ook het ontwerp van de brander voor de mate van output. Bij open branders zorgt de wind ervoor dat de opbrengst verminderd wordt. Vaak wordt een apart windscherm bij verkocht hiervoor. Daarnaast dient de vlam zo dicht mogelijk tegen de onderkant van pan of ketel aan te liggen voor het beste rendement. Een high compression brander als een Jetboil bijvoorbeeld, heeft slechts een vermogen van 900 watt maar door een slim ontwerp en een isolatiemantel van de ketel, zorgt hij in 2,5 minuut voor een liter kokend water!

Een Bulin BL100-T4

Gewicht en compactheid

Niet geheel onbelangrijk is ook het gewicht en de mate van compactheid van een aan te schaffen brander. Een Jetboil is een aardig apparaat om mee te nemen, een Kelly Kettle ook. Een Micro Rocket van MSR is extreem compact en weegt slechts 73 gram terwijl hij wel voldoende vermogen heeft om een liter water in 3,5 minuut aan de kook te brengen. Ook een BRS 3000t of Bank Bug X-plorer Compact Stove zijn toppers. Deze minuscule opschroefbranders wegen slechts 25 tot 27 gram, zijn gemaakt van een titanium legering en leveren maar liefst 2700 watt aan vermogen. Klein is dus niet altijd minder. Veel stoves die te koop zijn in zowel de outdoor- als hengelsportwereld zijn ‘foldable’ en kun je dus opvouwen tot een klein pakketje. Vaak wordt een pouche meegeleverd om ervoor te zorgen dat uitstekende pootjes niet overal achter blijven hangen.

Een lichtgewicht BRS 3000t opschroefbrander

Essentiële features

Een goede brander omvat een aantal kenmerken waar je op dient te letten. Allereerst dient de stabiliteit goed te zijn. Hierbij zijn verstelbare pootjes een must. Bij het koken verwarm je immers vloeistoffen of etenswaren en deze zijn heet. Wil je jezelf niet verbranden dan is een stabiele brander vanuit veiligheidsperspectief een aanrader. Hier ligt uiteraard ook de verantwoordelijkheid van de visser. Ee brander zet je immers altijd op een zo recht mogelijke ondergrond. Het Engelse merk Carp Couture bracht hier zelfs een aantal jaar geleden de Heat Mat / Toaster Case voor uit. 

De Heat Mat / Toaster Case van Carp Couture

De krans

Naast stabiliteit van de pootjes, is ook een goede krans, het onderdeel waar je je pannetje of ketel op zet, belangrijk. Een brede krans is handig voor grotere koekenpannen, een ronde krans voor ronde fluitketels en een vierkante krans (RidgeMonkey Quad Connect Square Stove) voor bijvoorbeeld en tosti-ijzer. Veelal is de krans geribbeld of voorzien van inkepingen voor meer grip. Bij sommige branders zitten er nog verstelbare pootjes aan de krans om je pan of ketel nog beter vast te zetten. 

De vierkante krans op een RidgeMonkey Quad Connect Square Stove

Piëzo ontsteker

Vaak hebben vooral de duurdere branders een ingebouwde piëzo ontsteker. Dit is als het ware een klikker die een vonk genereert waarna je brander ontvlamt. Een piëzo ontsteker is een handige feature die verbrande vingers voorkomt. De minst goede manier om een brander te ontsteken is door gebruik te maken van je aansteker aangezien de vlam vaak dan richting je vingers slaat. Piëzo ontstekers, ook wel Piëzo Igniters genoemd, zijn ook los te koop van merken als MSR of Optimus. Goedkoper is de aanschaf van een lange hals keukenaansteker maar die zijn natuurlijk niet heel erg tarty. Wil je natuurlijk echt back to basic dan koop je zwavelstokjes!

Een losse piëzo ontsteker van Optimus

Prijs

En dan de prijs, het gene wat uiteraard het meest meespeelt bij een beslissing. Hierbij is het belangrijk dat je je bedenkt hoevaak je je brander zal gaan gebruiken en vooral waarvoor. Ga je incidenteel eens een nachtje per jaar vissen, dan is de aanschaf van een goedkope opschroefbrander wellicht een optie. Voor circa 10,00 tot 25,00 euro koop je een basis opschroefbrander van bijvoorbeeld Campingaz, Sanger Anaconda, Fox of Web-Tex. Wil je een brander met pootjes dan zijn de varianten van Saber tackle, Bulin, Fox of Fire-Maple wellicht interessant. De high end range wordt gedomineerd door merken als Optimus, Primus, Coleman, Kovea en MSR en daar is de sky the limit. Hier is het maar net de vraag op welke brandstof je brander moet kunnen branden. Een Primus Easyfuel Duo gasbrander kost circa 100,00 euro waar een MSR Marine XGK Stove, een ongelofelijk apparaat, maar liefs 300,00 dollar kost. We hebben het dan ook over militaire kwaliteit. 

De high end Marine XGK Stove van MSR (Bron foto: Matthew M Paul)

Als laatste wil ik afsluiten met nog een aantal tips en trics:

  • Zet een brander altijd op een rechte ondervloer. Een Carp Couture Heat Mat of Bank Bug Stove Station kan soelaas bieden. 
  • Steek je brander nooit aan met een aansteker maar met een (losse) piëzo ontsteker of keukenaansteker. 
  • Gebruik je een multifuel- of benzinebrander, kijken dan uit met het bijvullen! Kleine trechtertjes koop je goedkoop bij Dille & Kamille. Let op dat benzinedamp ook zeer brandbaar is!
  • Draai het brandstof/gas kraantje na gebruik altijd dicht. Staat je stove in je bivvy, check dit voordat je gaat slapen om verstikkingsgevaar te voorkomen.
  • Blijf ten alle tijden erbij wanneer je brander aanstaat. Helemaal als je stove (half) in je bivvy staat. Goed ventileren is dan ook erg belangrijk maar let op waar de wind vandaan komt!
  • Het gebruik van goedkope wasbenzine is prima voor multifuel- en benzinebranders. Toch loont het om af en toe een schonere brandstof als Coleman Fuel te gebruiken! 
  • het is wijs om vooral benzinebranders zo af en toe te demonteren en de onderdelen te reinigen om roetaanslag te voorkomen. 

De Stove Station van het Engelse Bank Bug

  • Het gebruik van een gasbrander in de winter kan door aanschaf van Primus Winter Gas cartridges. Deze zijn onder andere verkrijgbaar bij M2 Bait & Tackle.
  • Pas op met die bekende vierkante, in koffer verpakte, Camping Stoves. grote koekenpannen zorgen ervoor dat de stoves te warm worden en de gasbus kan exploderen. Zie ook ons artikel hierover. 
  • Een zogenaamde Gas Cannister Cover, een (neopreen) hoes voor om je gascartridge, helpt om ervoor te zorgen dat je gas minder snel bevriest. Echter zijn deze hoezen vaak meer esthetisch bedoeld om de vaak felle kleuren van de gasbus te maskeren dan dat zij werkelijk bijdragen. Het effect is minimaal. 
  • Een (kook)windscherm, bijvoorbeeld een Fox Cookware Windshield, helpt om het rendement van je brander optimaal te houden. 
  • Een goede pouche om je brander is essentieel om hem juist op te bergen en om ervoor te zorgen dat hij jaren meegaat. Veel branders zijn standaard voorzien van een slappe nylon pouche. In de hengelsport zijn losse robuuste ‘bags’ te verkrijgen als bijvoorbeeld de Aqua Tackle Stove Bag die je brander beter beschermt.

Een windshield verhoogt het rendement van je brander

  • Een Biolite CampStove maakt het mogelijk om de warmte van het vuur om te zetten in energie. Zo kan je je telefoon aansluiten op deze stove en hem opladen. Je moet de stove wel zelf even vullen met brandbaar organisch materiaal. 
  • Lege gascartridges en -bussen kunnen bij het restafval. Op grotere gasflessen zit vaak nog statiegeld. 

En als laatste, denk eraan dat je constant bezig bent met licht ontvlambare brandstoffen. Denk dan ook aan je veiligheid! Zet gasbussen niet in de zon, ga ze niet proberen door te prikken ook al denk je dat ze leeg zijn en zet die brander uit met de kraan dicht als je klaar bent. Zo voorkom je onnodige problemen!

Advertentie
Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.