Zet geen karper over

Wij karpervissers zijn maar een moedig volkje. Met weer en wind aan de waterkant vertoeven om die ene vis te vangen. Wij karpervissers zijn ook een koppig volkje en doen lekker waar we zelf zin in hebben. Een van die zaken waar we koppig in blijven is het overzetten van karper. Ondanks de velen berichten in magazines, websites en presentaties, wordt er zo stiekem nog heel wat karper verplaatst en zelfs opgegeten. In dit artikel zal ik proberen uit te leggen waarom dat verplaatsen van karper zo gevaarlijk is. Er kleven namelijk toch wel wat gevaren aan die pas op de langere termijn zichtbaar kunnen zijn!
 

Motieven

Karper overzetten en/of meenemen kan uit verschillende motieven gebeuren. De meest legitieme reden is als een water kampt met zuurstofgebrek en je uit goede daad de naar zuurstof happende vissen wilt redden en je ze overzet op water waar geen zuurstofgebrek heerst. Dat andere motief is vaak een motief van hebzucht waarbij je doelgericht karper steelt om er zelf beter van te worden. Er zijn nog zat vissers die hun eigen Utopia willen oprichten en karper stelen en uitzetten op wateren waar ze voordeel bij hebben. Denk aan vissers die aan een specifiek water wonen of dicht in de buurt. Ze spelen voor god door karpers overal vandaan te halen om zo de voor hun perfecte samenstelling van vissen bij elkaar te gooien. Dat het hierbij vaak om grote karpers gaat is een bijkomend nadeel. Het laatste motief om karper mee te nemen is natuurlijk voor de consumptie. Denk aan de tradities van Oost-Europeanen die karper als een lekkernij zien.

Uitgezet op openbaar water, gevangen op betaalwater
 

Wetgeving

Karper geniet niet zozeer een beschermende status als we de algemene wetgeving mogen lezen. De minimum maat van karper is 35 centimeter wat gemiddeld zou betekenen dat een karper van een jaar of 2 al meegenomen mag worden. Dit betekent dat je in principe niet strafbaar bent als je een karper meeneemt boven die 35 centimeter. Toch zijn er steeds meer hengelsportverenigingen die een meeneemverbod hebben ingesteld bovenop de wettelijke minimum maat. Dit om juist die ongewenste overzettingen tegen te gaan. Doordat dit nog niet landelijk zo is ingevoerd, zijn er zat wateren waar stelende karpervissers gewoon hun gang kunnen gaan. Ook gemeentewateren die niet vallen onder een hengelsportvereniging zijn vaak de dupe. Ondanks dat hier officieel niet eens gevist mag worden, wordt het vaak gedoogd. Controle zal door de politie moeten worden uitgevoerd maar die hebben vaak net iets andere prioriteiten.  

Campagne van het Belgische VBK tegen het meenemen van karper
 

De ongeschreven regel

Falende wet- en regelgeving of niet, ondanks dat is het overzetten van karper 'not done'. Het is een ongeschreven regel in onze hobby waar je je aan houdt. Overzettingen zijn een taboe waar je niet mee wilt worden geassocieerd. De laatste jaren zagen we dit vooral met karpers die gevangen werden op betaalwateren en die bleken gestolen te zijn van de grote Franse rivieren en meren. Meerdere karpers werden getraceerd en sommige betaalwateren kwamen hierdoor op een zwarte lijst te staan. Gestolen karpers is een van de grootste bezwaren tegen betaalwateren. Mijn inziens ook geheel terecht.
 

De drager

Goed verhaal hoor, dat je geen karper moet overzetten maar waarom dan niet? Om uit te leggen waarom het overzetten van karper schadelijk is, komt wat meer bij kijken. Ik zal proberen het simpel uit te leggen. Dit heeft namelijk alles te maken met de huidige leefomgeving, het immuunsysteem van de vis en de stress die de overplaatsing en nieuwe woonplaats oplevert voor de vis zelf. Net als mensen dragen vissen velen soorten goede en slechte bacteriën met zich mee. Enkel wanneer ons immuunsysteem laag is, krijgen dit soort bacteriën kans om ons ziek te maken. Bij karpers is het net zo. Karpers kunnen dragers zijn van zeer gevaarlijke bacteriën/virussen als het Koi Herpes Virus (KHV), Vinrot, Gatenziekte of Spring Viraemie of Carp (SVC) zonder dat ze zelf ziek zijn.

Deze zomer was het ook in Culemborg raak
 

Stress?

We kunnen hier dus uit opmaken dat een karper supergezond kan ogen maar toch gevaarlijke bacteriën bij zich kan dragen. Nu is dit allemaal niet zo heel bijzonder. Het wordt alleen ernstig als het immuunsysteem van de karper wordt bedreigd en ziek kan worden van de bacteriën die hij met zich mee draagt. Deze daling van het immuunsysteem wordt flink in de hand geholpen met overzettingen. Het vangen en verplaatsen van de vis levert stress op maar dit is nog niet eens het grootste probleem. De vis raakt namelijk meer gestrest van een nieuwe leefomgeving waarin alles gevaarlijk is. Voor bijna alle dieren geldt dat stabiliteit het toverwoord is en dat is voor karper niet anders. Zijn complete habitat is veranderd wat dus voor veel stress zorgt. Een karper die ooit vrijaf zwom zal bijvoorbeeld in een woonwijk veel stress ervaren door meer omgevingsgeluid.
 

Het gewicht neemt af

Veel stress kenmerkt zich vaak door het feit dat er veel wordt gevraagd van het immuunsysteem. De karper teert in op zijn weerstand wat vaak zorgt voor een enorme gewichtsschommeling in negatieve zin. Het gewicht van de karper neemt dus af. Zijn nieuwe leefomgeving kan voor nog meer stress zorgen. Wateren met weinig natuurlijk voedsel of wateren met teveel karper zorgen voor nog meer onderlinge stress. Uiteindelijk gaat de gezondheid van de karper achteruit waarna zijn weerstand zodanig laag is dat hij bevattelijker wordt voor ziektes. Het probleem is geboren.

Het voorjaarsvirus a.k.a. Spring Viraemie of Carp (SVC)
 

Besmetting in de winter

Het is afhankelijk van meerdere factoren hoelang het duurt voordat een besmette karper andere karpers kan infecteren. Het heeft te maken met zaken als karperpopulatie en watertemperatuur waarbij we mogen uitgaan van 2 simpele gegevens. Hoe meer karper op een water, hoe meer stress en kans op overdracht van ziektes. Hoe hoger de watertemperatuur ( tot een maximum van 30 graden), hoe sneller virussen zich verspreiden. Ondanks deze gegevens is vaak de winter de broedplaats van ellende. Karpers zijn koudbloedig en houden een soort van winterslaap waarbij ze vaak in dezelfde hoek van een water vertoeven. De afstanden tussen de karpers zijn relatief gezien gering en de kans op besmetting is groot. Nu zal het koude water in de winter in hun voordeel werken. Wanneer het alleen weer lente wordt, zijn er enkele vervelende wendingen.
 

Ellende in het voorjaar

De lente kenmerkt zich door oplopende watertemperaturen en het einde van de winterslaap van de karper. De maanden maart/april zijn het meest gevaarlijk voor de karper. Hun conditie en weerstand is laag doordat ze in de winter hebben geteerd op hun reserves. De besmetting die in de winter heeft plaatsgevonden gaat zich uitten. SVC bijvoorbeeld, gedijt prima bij watertemperaturen tot 15 graden en een zieke vis kan leiden tot een 30% sterfte van het bestand. De incubatietijd van SVC bedraagt tussen de 5 en 60 dagen waardoor je deze nare ziekte niet meteen kan uitsluiten. KHV kent een kortere incubatietijd en heeft minimaal 18 graden water nodig om geactiveerd te worden. Heb je net de ellende van het voorjaar gehad, dan kan KHV het in datzelfde voorjaar of het latere najaar afmaken. KHV is naast Carp Edema een van de meest gevaarlijke varianten en helaas soms goed voor minimaal 80% sterfte.

Een dode projectspiegel in het voorjaar. (Bron foto: Karperbeheer.nl)
 

Kanttekeningen

Het uitbreken van virussen heeft zoals net gezegd met meerdere factoren te maken. De nieuwe leefomgeving van de karper, de conditie van de karper, de grote van het karperbestand, de diepte van het water, de voedselvoorziening en meer. Ook de grootte van het water is enorm belangrijk voor de uitbreiding. Hoe groter een water, hoe minder karper je relatief gezien hebt per vierkante meter, hoe minder kruisbesmetting er kan plaatsvinden. Wat vaak vergeten wordt bij karpersterfte is dat vooral de zwakkere vissen het eerste getroffen worden. Helaas zijn dit vaak de oudere en dus grotere karpers van een water. Uitzettingen kunnen leiden tot sterfte van het oude bestand.
 

Professionele uitzettingen

Het zal veel vissers moeten tegenhouden om karpers over te zetten als je wist dat het ook bij professionele uitzettingen niet altijd goed gaat. Bij uitzettingen van kweekkarper wordt een percentage van 10% sterfte als normaal gezien. Onder die 10% kunnen ook karpers van het oude bestand vallen die stress ervaren door die bus vol met jonge karper. De BVK geeft ook een soort van richtlijn af als het gaat om uitzettingen op wateren met een oud en klein bestand. 5% van het bestand aan nieuwe karper per jaar zou de stress enigszins moeten drukken. Hierbij wederom de kanttekening dat hoe kleiner het water, hoe meer kans er is op ellende. Als karper drager is van een ziekte, dan is dit moeilijk vast te stellen. Het gevaar van ziekte is altijd aanwezig.

Ook bij professionele uitzettingen gaat het weleens mis
 

Het morele bezwaar

Het overzetten van karper heeft als laatste veel morele bezwaren. Als je verantwoordelijk bent voor een 'illegale' overzetting er komt helaas een sterfte, dan zullen je medevissers niet gelukkig zijn. Je neemt hun het plezier van hun hobby af. Niet alleen kan je schade aanbrengen op het water waar je de karpers op hebt overgezet, ook op het water waar ze vanaf komen zal je gedupeerden hebben. Denk aan die verstokte visser die zo graag die ene vis wilde vangen op dat water. Je hebt hem het plezier in zijn hobby wel afgenomen als hij later verneemt dat die ene vis allang niet meer daar zwemt maar elders. Laat daarom de vissen ook zwemmen waar ze vandaan komen. Beter voor de vis, beter voor ons!

Dit is toch wat we willen? Gezonde karper!
 

Kortom

Anno 2014 wordt er enorm veel gesleept met karper. Het is helaas nog steeds waar. We kunnen niets anders doen dan de mensen die dit doen erop aanspreken en hun vertellen dat ze spelen met vuur. Het zal een taak van ons allemaal zijn om preventief te zijn en op te letten wat er gebeurt. Enkel door elkaar aan te spreken zullen dit soort zaken verdwijnen. Ik sluit dan ook af met die ongeschreven regel. Met dat taboe onder ons vissers en die onverlaten die zich hier niet aan houden.  Laat karper zwemmen waar ze vandaan komen. Verpest het niet voor ons allemaal!

Ps. Ik kom nog even terug op die vissen die aan de oppervlakte happen naar zuurstofgebrek. Het lijkt legitiem om deze vissen over te zetten naar veiliger water. Hopelijk weet je na het lezen van dit artikel hoe je moet handelen. Hoe hard het soms ook is... 
 

Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.