Kennisdocument: Lood

Lood is een essentieel iets binnen onze visserij. Buiten dat het ons werpgewicht geeft, zorgt het gewicht van het lood voor het strekken van de onderlijn wanneer de karper je aas opzuigt en zich vervolgens prikt aan je rig. Lood biedt hierin de weerstand die ervoor zorgt dat de haak dieper penetreert in de bek van de karper waardoor de kans op een goede inhaking wordt vergroot. In dit artikel volgen we de evolutie van het karperlood en de diverse substituten die in de loop van de jaren hierop zijn ontwikkeld. We spelen in op het vraagstuk van toxische vervuiling en de toekomst van lood in onze visserij. Laten we beginnen.


De wereld van lood


Het begin

Lood wordt al sinds jaar en dag gebruikt in de visserij. Dit komt doordat lood behoorlijk wat voordelen heeft ten aanzien van andere materialen. Allereerst ligt het smeltpunt van lood nabij de 600 graden waar andere metalen een hoger smeltpunt hebben. Dit betekent dat lood snel te gieten is wat de productie ten goede komt (denk aan tijd en geld) Ook is lood een materiaal wat makkelijk te vormen is naar de eisen. Het is een materiaal wat snel te bewerken is. Nu zijn er meerdere metalen die deze eisen hebben. Wat maakt lood voor de visserij nu juist zo interessant? Als volgt, lood heeft een hoge dichtheid en een lage prijs ten aanzien van andere metalen. Deze dichtheid (11,35 gram per kubieke centimeter) maakt het mogelijk om kleine loodjes te maken met een behoorlijk gewicht. Deze synergie van dichtheid (gewicht) kosten (prijs per kilo) en grote van het werpgewicht, zorgen ervoor dat lood het beste alternatief is voor de visserij.

Grijs dof ongecoat lood

Het oude lood wat we nu nog steeds kennen in bijvoorbeeld de zeevisserij is het ongecoate lood. Doordat ongecoat lood na het gieten een glimmende uitstraling heeft, wordt deze vaak dof gemaakt door het lood in een badje van zuur te gooien. Hierdoor ontstaat de doffe grijze tint van het lood. Velen jaren is er gevist met dit lood en was loodcamouflage nog niet aan de orde. Ondanks dat het doffe grijze lood vooral in ondiepe zonnige plekken nog wel opviel, lag de nadruk bij het gebruik van lood meer op de werkzaamheid en de prijs. in de jaren ’80 tot ’90 kwam er alleen een verandering en kwam het besef dat lood een toxische vervuiling met zich meebracht. Op allerlei fronten kwamen vragen omtrent loodgebruik als in de auto-industrie, de woningbouw, de batterijindustrie en in kleine mate in de visserij. De visserij was toen nog niet zo groot doordat er niet zoveel vissers aan de waterkant zaten als nu. Er kwam een soort van gedoogbeleid op het gebruik van lood in de visserij.

Een camou lood van Avid


Gecoat lood

Toch kwamen er ook in de visserij veranderingen omtrent lood en kwamen er (veelal zwarte) loden op de markt die waren gecoat of gespoten. Dit had twee voordelen en een nadeel. Allereerst reduceerde de gecoate en gespoten loden de toxische werking van het lood. Lood kwam niet in zijn pure vorm meer in het water en de coating zorgde hiervoor. Een tweede voordeel kwam doordat we binnen de karpervisserij meer bewust werden van loodcamouflage. De originele doffe grijze tint van lood zorgde immers in ondiepe wateren op zonnige plekken toch voor een reflectie. Door het kleuren van lood in een zwarte vorm werd dit enigszins gereduceerd. Een nadeel wat kwam kijken bij het spuiten of coaten van lood was de prijs. het extra bewerken van goedkoop lood kostte immers geld en de prijs van dit lood steeg hierdoor. Hedendaags komen we nog steeds ongecoat lood tegen maar in mindere maten. Buiten het ongecoate lood in de zeevisserij, de loodhagels in de matchvisserij, zijn de meeste markerleads nog steeds ongecoat doordat ongecoat lood een betere waarneming kan geven van de bodemgesteldheid van veel wateren.

Van gespoten naar gecoat lood


Veelzijdig gevormd lood

Door de jaren heen was er enorm veel research en development in lood. Steeds meer loden kreeg een coating en het kleurenscala steeg. Naast zwart kwamen kleuren als groen en bruin steeds meer in opmars. Er werd steeds meer geëxperimenteerd met lood en het scala aan soorten (inline versus wartellood en Centerpoint) en maten (gewichten en vorm) stegen aanzienlijk. Doordat de consument steeds andere eisen kreeg qua lood (short en longe range fishing, lake versus riverfishing) en voor elke omstandigheid een ander type lood prefereerde, kwam een ware revolutie opgang. Naast de eigenschappen van lood als vorm en gewicht, werd ook de camouflage steeds belangrijker. Ultimate en later X2 kwamen met speciale gecamoufleerde loden op de markt die niet zozeer op kleur camoufleerde maar op vorm. De Forrest en Musselleads. Het Forrest lead had de vorm van een takje en moest op wateren waar veel overhangende bomen aanwezig waren, de uitkomst bieden. Het Mussellead idem dito op wateren waar het natuurlijk voedselaanbod van de karper gebaseerd was op mosselen. Het nadeel van het Mussellead was natuurlijk dat de karper het lood in plaats van het aas associeerde met voedsel wat voor loze aanbeten zorgde. Het Forrest lead daarentegen had het nadeel dat deze door zijn vorm vrij log was en de kans aanwezig was bij vrij soepele braids, dat het zaakje snel in de war werd gegooid.  Deze loden werden dan ook nooit het succes waarop gehoopt werd. Doch waren ze vernieuwend in hun denkwijze en werd loodcamouflage een hot item.

Mussel- en Forrest leads van Ultimate


Steenlood

Door de toenemende vraag van non toxic lood en loodcamouflage was het het Engelse Pallatrax die een eigen kijk had op lood. Zij probeerde een waardige vervanger te vinden voor lood waarbij zij hun Stonze system introduceerde. Het Stonze system was een loodvervanger op basis van steen. Het voordeel was dat er geen gebruik meer werd gemaakt van lood en dus het toxische vraagstuk overheerste en dat steen wellicht weleens de ultieme camouflage kon bieden. Wat waren nu de grote voordelen? Als volgt, Steen gewichten hadden het voordeel dat ze buiten de camouflage en het overheersen van het toxische vraagstuk, ook nog eens met de juiste techniek goed te bewerken waren. Zo konden ze de steen gewichten mooie afvlakken en de scherpe hoeken die aan het steen zouden zitten, weg kunnen veilen waardoor deze niet de hoofdlijn kon verzwakken. De camouflage werd gecreëerd door het feit dat stenen in de natuur veelvuldig voorkomen en dat elke steen uniek is qua vorm en kleur. Ook de dichtheid van steen had zo zijn voordelen. Deze was velen malen kleiner als die van lood waardoor inline steen systemen (LILO system) nooit in de modder zouden zakken zoals conventioneel inline lood wel zou doen. De laatste voordelen waren dat steen poreus was en dus flavours makkelijker op zou kunnen nemen en dat steen camouflage versterkt kon worden door de stenen een paar dagen in het water te leggen waardoor ze bezaaid zouden raken met algengroei.
Het grote nadeel van steen was natuurlijk ook die dichtheid. Er waren veel grotere stenen voor nodig om een zelfde loodgewicht te bereiken. Er ontstond problematiek omtrent werpeigenschappen en inhaking. De werpeigenschappen konden nog deels worden opgelost door de vorm van de steen aan te passen. Doch werden montages minder subtiel door de grote stenen die genoeg gewicht in de schaal moesten brengen om de inhaking van de vis te bespoedigen.

Steenlood van Pallatrax


Gecamoufleerd lood

Ondanks het steenlood bleven veel fabrikanten doorborduren op lood en kwamen er steeds meer gecamoufleerde loden op de markt. Het scala aan kleuren en materialen steeg. Er werden loden ontwikkeld voor meerdere grondsamenstellingen als gravel, silt, weed etcetera. De loden hadden niet meer een effen kleur maar een samenstelling van kleuren en materialen. Ook kreeg lood een steeds betere coating waardoor zij meer bestendig werden tegen steen. De oude loden wilde namelijk nog weleens hun coating verliezen als je veelvuldig in aanraking kwamen met hard materiaal waardoor het pure lood in aanraking kwam met het water. merken als Atomic, Armaled en Excalibur kwamen met prachtig ontwikkelde loden op de markt met een zeer verfijnde camouflage. Sommige loden kregen zelfs een turfachtige coating mee die prachtig wegviel tegen een bladderige bodem.

 
Gecamoufleerde loden van Atomic


Glaslood

Doordat het toxische vraagstuk van lood actueel werd, bleven fabrikanten bezig met loodvervangers. Twee fabrikanten gingen aan de slag met glaslood. Zowel Diamond Weights als Osprey Tactical moesten het antwoord worden op optimale loodcamouflage die toxisch verantwoord zou zijn. Diamond Weights creëerde zowel een wartel- als een inline lood die geheel vervaardigd was uit glas. Het nadeel bij het inline systeem was de sleeve die niet lekker paste in het lood en die ook nog eens meer zichtbaar werd in het lood zelf. Verder had glaslood het nadeel dat het toch op ondiepe wateren waar zonlicht bij kon komen, reflecteerde. De onzichtbare werking werd hiermee omzeep geholpen. Doch was dit niet het allergrootste nadeel van glaslood. Net als bij het steenlood was het namelijk de dichtheid ten aanzien van lood welke het probleem veroorzaakte. Glaslood heeft namelijk een bijna 4x mindere dichtheid dan lood waardoor het werpgewicht van glas nihil was bij een zelfde loodgrote. De problematiek omtrent werpgewicht en inhaking kwam weer aan bod. Veel vissers gingen zich afvragen wat nu de meerwaarde moest zijn van glaslood als de camouflage niet deed wat ervan werd verwacht en er toch grove stukken glaslood voor nodig waren om verre afstanden te kunnen werpen en om de inhaking te bespoedigen.  

Glaslood


Poreus lood

Waar steenlood het voordeel al had dat deze poreus was en zo flavours kon opnemen, zo kwam er van diverse fabrikanten lood op de markt die buiten camouflage ook poreus waren. Poreus lood heeft in principe twee voordelen. Allereerst was er zoals net gezegd de mogelijkheid om je lood te dippen in je favoriete flavour waardoor je dichtbij je haakaas een geur kon verspreiden. Het tweede voordeel van poreus lood was dat je je lood ook in kon wrijven met zand, modder, wier en alg en deze door de oneffen oppervlakte zich zou vasthouden aan het lood waardoor een extra camouflage kon worden bewerkstelligd. Merken als Nash, Red Label Baits en Rig marole hebben bijvoorbeeld zulk lood in hun assortiment. Poreus lood kwam steeds meer in opmars en de coatings van velen soorten loden waren niet meer vlak maar meer rubberachtig. Buiten het voordeel van poreusheid waren deze oppervlaktes ook goed bestendig tegen harde materialen en bleef hierdoor de coating langer intact.

Rubberachtige en poreuze coatings van Excalibur



Red Label Baits Centerpoint leads

Naast de gecamoufleerde en poreuse loden kwam ook een nieuw type lood op de markt. De Centerpoint loden. Deze loden waren anders dan de traditionele inline of wartelbenaderingen en speelden in op het vergroten van de inhaking. De Centerpoint loden hadden een wartel middenin het lood bevestigd waaraan de hoofdlijn en de onderlijn geknoopt waren. Doordat de wartel vertrok vanuit het midden van het lood, was er meer opwaartse kracht wanneer de karper wegzwom met het lood ongeacht de hoek waaruit de karper kwam. Andere voordelen waren een zeer absorberende en sterke coating die meer rubberachtig was. deze coating neemt flavours enorm goed op. De coating is verder erg doeltreffend doordat deze wanneer deze tegen een hard oppervlakte aankomt niet kapot gaat en er ook geen deuken en butsen ontstaan. Zo kan je met precisie blijven werpen en schaad je het milieu niet!

Red Label Baits Lead Innovations: Centerpoint Leads


Weedleads & Fluoro lood

Anno 2010 zien we dat er velen fabrikanten zijn op de markt die prachtige loden verkopen. Loodcamouflage leek zijn toppunt te hebben bereikt totdat Spro Strategy en Solar met hun weed producten aankwamen. De tijden van grijs en dof lood lagen al ver achter ons net als de tijden van slecht gecoat lood. De coatings van hedendaags  zijn gecamoufleerd, poreus, verkrijgbaar in allerlei vormen, maten en kleuren en deze eigenschappen zorgden voor duizend en 1 mogelijkheden. Zoals net gezegd waren er alleen zelfs in 2010 weer nieuwe mogelijkheden op loodgebied zoals weedleads, en het spraakmakende fluoro lood. Weedleads kunnen wellicht gezien worden als de optimale loodcamouflage. Door nepwier te plakken rondom je lood, zal deze onderwater bewegen als echt wier en hiermee geen enkele onzekerheid creëren bij de karper. In combinatie met ander weedmateriaal als rigs en tubing, kon zo voor het eerst doeltreffend vertikaal worden gevist. Een revolutie op camouflagegebied.

Solar Weed Effect

Een andere ontwikkeling was het gebruik van Fluoro lood. Een vreemde eend in de bijt op alle bestaande gedachtegangen omtrent loodcamouflage. Fluoro lood is gebaseerd op de nieuwsgierigheid van karper. Door de nieuwsgierige aard van de karper zal Fluorolood de karper aantrekken om een kijkje te komen nemen waarbij ervan uit wordt gegaan dat de karper sneller je haakaas oppakt. Het Fluoro lood is gebaseerd op het visuele karakter wat we ook al zagen bij Fluoro pop-ups. Echter blijven de meningen omtrent deze manier van attractie verdeeld. Doch zijn er al veel vissen gevangen met dit systeem. Fluoro lood heeft zowel voor- als nadelen. Het voordeel is het visuele aspect en de nieuwsgierigheid van de karper. Het nadeel is dat de kans op loze aanbeten (de karper probeert het lood op te pakken) en het afschrikkingeffect op dressuurvissen. Aan de reacties die ik heb verzameld op diverse fora, kan ik concluderen dat deze methode doch werkt alleen dat vooral de kleinere vissen hiermee worden gevangen. Blijkbaar heeft dit lood toch een afschrikkingeffect op de grote en vaak oudere vissen.

Loodcamouflages van Gardner Tackle


Loodsubstituten

En dan komen we aan bij het vraagstuk wat al aanwezig is vanaf 1980. De toxische werking van lood en de mogelijke substituten hiervoor. Ondanks de ontwikkeling van glas- en steenlood door de jaren heen, blijken deze materialen niet te voldoen aan de eigenschappen die we verwachten van een werpgewicht. Dan reist natuurlijk de vraag waar een werpgewicht aan moet voldoen! Deze zijn als volgt, een goed werpgewicht heeft de dichtheid en grote van bestaand lood. Verder is het materiaal goed te bewerken en zijn de materiaalkosten gelijk of iets hoger aan die van lood. Het materiaal moet niet toxisch zijn en de zelfde kwaliteit kunnen nastreven als dat van lood. Wat zijn dan materialen die bij de dichtheid van lood komen? Als volgt,

substitutentabel




Uitgangspunt: lood




Materiaal

Dichtheid(Gram per cm3)

Smeltpunt in graden

Prijs per kilo

Lood

11,35

600

1,57 euro

Koper

8.90

1357

5.68 euro

Goud

19,30

1337

20.000 euro

chroom

7,19

2130

N.B.

nikkel

8,90

1726

16,92 euro

Platina

21,50

2045

1324 euro

Tin

7,28

505

Ca. 5 euro

Wolfraam (tungsten)

19,30

3695

20/30 euro

Staal

7,80

1350

fluctuerend

IJzer

7,87

1811

fluctuerend

zilver

10,50

1235

536,10 euro

zink

7,13

692

1,57 euro

• Bovengenoemde gegevens zijn actueel naar: 23-10-10

Naast deze knopte opsomming zijn er tal van legeringen waaruit gekozen kan worden als messing en brons. Doch als we bovenstaande lijst bekijken, zien we geen enkel materiaal wat aan dezelfde eisen kan tippen als lood. Wat we nu in de visserij al zien is het gebruik van wolfraam oftewel tungsten in tubing en leaders. De prijs van wolfraam is fluctuerend maar ondanks dat wolfraam het hoogste smeltpunt heeft, goed te bewerken. Een ander voordeel is dat wolfraam volkomen veilig is bij zowel productie als gebruik in tegenstelling tot lood.  Aantrekkelijk dus. Door de hoge dichtheid kunnen zelfs kleinere en subtielere gewichten worden vervaardigd die in ons voordeel kunnen werken.  De prijs van wolfraam is alleen veel duurder dan van lood. Doch zal op het productieproces wellicht bezuinigd kunnen worden bij grote afname.

Andere op het oog interessante materialen als zink, koper en edelmetalen hebben allen hun nadeel. Zo is zink moeilijk bewerkbaar, is koper giftig en fluctueert de prijs enorm, en zijn de edelmetalen veels te duur. Alternatieven als ijzer en staal (legering van ijzer en koolstof) zijn dan nog interessant. Mijn verwachting is dan ook dat juist deze metalen uiteindelijk lood zullen vervangen in een wellicht unieke legering.

Dung leads van Excalibur


Staal lood

De zoektocht naar een goed loodalternatief blijft dus aan de gang. Onlangs hebben de firma’s Q-baits, Easycaster en Flowmotion een totaal nieuwe benadering aangekondigd op basis van staal. De Aero Steel uit de Iron Mate range. Deze geperste stalen gewichten tot 125 gram, zijn speciaal in een windtunnel vervaardigd om te kijken of de werpeigenschappen van lood kunnen worden gerealiseerd. Door een speciale zigzag strip op het lood, wordt een unieke stroomlijning gecreëerd waardoor verre gooien kunnen worden gerealiseerd. Zo wordt sowieso een van de eigenschappen van lood (het werpvermogen) vervangen maar blijven we nog bij de vraag of staal net zoveel weerstand kan geven onderwater. Het verschil in dichtheid tussen beide is immers 3,55 gram per kubieke centimeter. De praktijk zal dit moeten uitwijzen!

Iron Mate Aero Steel


Nawoord

We kunnen zien dat in de loop der jaren veel verandering is gekomen op de kijk op lood. Van camouflage tot gewicht, van visveiligheid tot toxische vervuiling. Ondanks dat lood niet weg te denken valt uit onze visserij, geloof ik dat op den duur een prima loodvervanger zich aanmeld. Het onderzoek naar de mogelijkheid tot het gebruik van wolfraam of staal brengt in ieder geval nieuw licht. De vraag is alleen hoelang het duurt voordat een goed loodalternatief wordt gecreëerd die de eigenschappen van lood kan beamen of zelfs verbeteren. De tijd zal het leren!


Tim van Zanten,


Informatieve links:

Nieuw loodalternatief
Loodonderzoek Sport Visserij Nederland
Lood- en gedragscode Sport Visserij Nederland
• Coat je lood
Zelf lood gieten en coaten
• Artikel omtrent loodkeuze

Advertentie
Reacties

Plaats een reactie

U bent momenteel niet ingelogd bij CarpFeeling. Als u een reactie plaatst moet u het opgegeven e-mail adres valideren middels een e-mail die ontvangt. Uw e-mail adres wordt voor de rest niet gebruikt. Het is maar een simpele muisklik, maar zo weten we wel zeker dat er geen misbruik van gemaakt wordt zonder in te boeten aan gebruiksvriendelijkheid. Maar als u zich aanmeldt of registreert dan hoeft dit niet en is uw reactie direct zichtbaar, nog net wat makkelijker dus.